مطالعات اجتماعی و توسعه پایدار در وزارت راه و شهرسازی کشور

به گزارش رسانه مسئولیت اجتماعی، بخش مطالعات اجتماعی و توسعه پایدار، در جهت اتخاذ رویکردی تخصصی بر حوزه مطالعات اجتماعی شهر، معماری، مسکن و حمل و نقل متمرکز است.

در این بخش، از بعد نظری و بنیادی تلاش می‌شود امر اجتماعی در حوزه مسکن، معماری، شهرسازی و حمل و نقل مورد پژوهش قرارگیرد. در بعد کاربردی نیز این حوزه از دانش، بر مطالعه مسائل اجتماعی مترتب بر مداخلات خارجی در شهر، معماری و حمل‌ونقل تمرکز دارد. بخش مطالعات اجتماعی و توسعه پایدار عهده‌دار آن دسته از مطالعات و پژوهش‌هایی است که راهبردهایی را به منظور به حداقل رساندن پیامدهای اجتماعی فعالیت‌های عمرانی درون و برون شهری تدوین می‌کند.

براین اساس بخش مذکور، چشم‌انداز اجتماعی فعالیت‌های وزارت راه و شهرسازی را ترسیم می‌نماید. این بخش از مجموعه پژوهشگران و اعضای هیات علمی تشکیل‌شده که در حوزه‌های مختلف مطالعات اجتماعی شهر، معماری و حمل و نقل در پژوهشکده و یا برخی موسسات آموزش عالی و پژوهشی دیگر به تحقیق و تدریس مشغولند.

– تدوین دستورالعمل اجرایی ارزیابی اجتماعی طرحها، برنامه ها و سیاست های وزارت راه و شهرسازی در مرحله فاز صفر؛
(قبل از شروع)
– کارگروه های مختلف فرهنگی و اجتماعی در حوزه وظایف وزارت از جمله در کمیسیون ایمنی راه‌ها؛
–  تقویت نگرش اجتماعی و انسانی دانشجویان مهندسی (مدیران و کارشناسان آینده) با تدارک مباحث درسی رویکردهای جدید جهانی توسعه اجتماعی و پایدار، و نقش عوامل انسانی و اجتماعی در توسعه؛
–  ارتقای فرهنگ ترافیک و آگاهی‌های عمومی و تخصصی مرتبط از طریق راه انداختن گفتگوهای اجتماعی و فرهنگی و توسعه آن در جامعه با همکاری نهادهای مدنی، انجمن‌های علمی و رسانه‌ها؛
–  بازنمایی شهر و زندگی شهری با بهره‌گیری از اصحاب فرهنگ و هنر در راستای تغییر تصور عمومی از راه، راننده، وسیله نقلیه، شهر، مسکن و سایر عوامل اجتماعی بحران‌‌زا و مشکل‌آفرین؛
– سیاست پژوهی و کمک به تدوین سیاست های اجتماعی در وزارت راه و شهرسازی؛
– پیش بینی و ارزیابی تأثیرات اجتماعی طرح‌ها و برنامه‌های وزارتخانه در خصوص مسکن و شهرسازی؛
–  بررسی تحولات آتی جمعیت و تغییرات نیاز به مسکن در شهر؛
– بررسی و برنامه‌ریزی برای دستیابی به جلب مشارکت جامعه در قالب سیاست‌های وزارت راه و شهرسازی؛
– برنامه ریزی به منظور ایجاد ارتباط با سایر مراکز پژوهشی، نهادهای اجرایی، دانشگاه ها و سایر معاونت-ها و سازمان ها و ادارات کل راه و شهرسازی وابسته به وزارت راه و شهرسازی با هدف انجام پژوهش‌های مشترک؛
– تولید ادبیات اجتماعی در حوزه شهر و مسکن ( تدوین، تألیف و ترجمه) در راستای ارتقای دانش و تجارب حرفه ای در زمینه های مرتبط با فعالیت‌های بخش؛
– بررسی و مطالعه در زمینه تجربیات سایر کشورهای جهان در رابطه با مسائل اجتماعی مرتبط با حوزه شهر و مسکن و آموزش و ترویج شیوه های برگزیده؛
–  بررسی و ارائه پیشنهادهای اجتماعی لازم در زمینه راهبردها، سیاستها، برنامه‌های بلندمدت و میان مدت به  وزارت راه و شهرسازی؛
– تدوین برنامه همکاری با مراکز آموزش عالی از طریق انعقاد تفاهم‌نامه و حمایت از تحقیقات و پایان نامه های دانشجویی؛
–  تهیه و تشکیل بانک های اطلاعاتی مرتبط؛ از جمله بانک محققان، پژوهش ها, اولویت ها، … ؛
– پیگیری نهاده‌ها و امور مرتبط در راستای تأمین حقوق شهروندان در تدوین نظامات قانونی و اجرای برنامه‌های توسعه در وزارت راه مسکن و شهرسازی؛
– توسعه مشارکت مدنی در ارتقای ایمنی حمل و نقل؛
– تقویت نظارت اجتماعی ایمنی حمل و نقل؛
– طراحی و پیاده‌سازی پایگاه‌ داده‌های اجتماعی ایمنی؛
– تقویت ملاحظات اجتماعی مرتبط در حوزه‌های مدیریتی، سازمانی و قانونی در امر کاهش سوانح رانندگی؛
– برجسته‌سازی رابطه انسان و محیط‌زیست با راه و وسیله نقلیه در تصور عمومی، در طراحی کالبدی جاده و خودرو ؛
– کاربست پارامترهای اجتماعی موثر در فرآیندهای آموزش و اطلاع‌رسانی؛
– تهیه برنامه و سند جامع ایمنی راه‌های ویژه مدارس کشور با همکاری سایر دستگاه‌ها؛
– ایجاد و تقویت بینش اجتماعی در حوزه مسائل در مجموعه وزارت راه و شهر سازی و ارائه استراتژی زیست محیطی وزارتخانه متبوع ؛
– ایجاد و تقویت بینش اجتماعی و زیست محیطی در مجموعه در مجموعه وزارت راه و شهر سازی و ارائه استراتژی زیست محیطی وزارتخانه متبوع؛
– شناسایی چالش‌های زیست محیطی بخش حمل و نقل (در چهار مد جاده ای- ریلی –هوایی و دریایی و در فازهای طراحی، احداث و بهره برداری) و بخش مسکن و شهرسازی جهت مطالعه و پژوهش؛
– انجام یا مدیریت قرارداد های پژوهشی زیست محیطی منعقد شده با مجموعه وزارت متبوع یا سایر متقاضیان دولتی و غیر دولتی؛
– تجاری سازی و کمک به اجرایی نمودن دست آوردهای پژوهشی؛
– همکاری تحقیقاتی با موسسات پژوهشی، مراکز آموزش عالی ، نهادهای دولتی و غیر دولتی؛
– شناسایی و تعیین جایگاه حمل و نقل در توسعه پایدار کشور و ارائه راهکارهای بهینه سازی آن؛
– انجام پروژه‌های مرتبط با عوامل مختلف اجتماعی و فرهنگی در حوزه رانندگی و رانندگان، قوانین و مقررات مورد عمل در حوزه حمل و نقل – ساختار نظارتی در حوزه حمل و نقل.

اهداف کوتاه مدت؛

–  تدوین مسئولیت اجتماعی برای کلیه بخشهای وزارت راه و شهرسازی با هدف تأمین حقوق شهروندان در تدوین نظامات قانونی و اجرای برنامه‌های توسعه در وزارت راه مسکن و شهرسازی؛
– شناسایی مخاطرات اجتماعی پروژه های خاتمه یافته و ارائه راهکار جهت کاهش پیامدها؛
– بررسی تحولات آتی جمعیت و تغییرات نیاز به مسکن در شهر؛
– برگزاری هم‌اندیشی و نشست‌های علمی با انجمن‌های علمی؛
–  تعامل با معاونت‌های مختلف وزارتخانه در زمینه ارائه راهکارهای مناسب جهت کاهش معضلات اجتماعی پیرامون وظایف وزارت راه و شهرسازی؛
– برنامه ریزی به منظور ایجاد ارتباط با سایر مراکز پژوهشی، نهادهای اجرایی، دانشگاه ها و سایر معاونت-ها و سازمان ها و ادارات کل راه و شهرسازی وابسته به وزارت راه و شهرسازی با هدف انجام پژوهش‌های مشترک؛
– همکاری با سایر بخش‌ها در برگزاری دوره‌های آموزشی، جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و همایش‌های مرتبط و انجام پروژه‌های مشترک و مرتبط؛
– شرکت در جلسات و کارگروه‌ها و کمیسیون‌های مجلس، مجمع تشخیص مصلحت نظام، قوه قضائیه و سایر نهادهای مرتبط با وزارت راه و شهرسازی؛
– ایجاد و بروز رسانی پایگاه اطلاعاتی آموزش و فرهنگ‌سازی در حوزه ایمنی حمل و نقل؛
– راه اندازی و انتشار مجله تخصصی؛
– بسترسازی جهت ارتقای فرهنگ ایمنی دانش‌آموزان، فرهنگیان و والدین؛
– انجام پروژه‌های مرتبط با عوامل مختلف اجتماعی و فرهنگی در حوزه رانندگی و رانندگان، قوانین و مقررات مورد عمل در حوزه حمل‌ونقل – ساختار نظارتی در حوزه حمل و نقل؛
– انجام پژوهش در موضوعات اجتماعی و زیست محیطی حمل و نقل درخصوص مدیریت زیست محیطی، مهندسی محیط‌زیست، قوانین بین‌المللی، محیط‌زیست و ارائه راهکار و مسکن و شهرسازی مشتمل بر:
انجام پژوهش درخصوص اثرات اجتماعی طرح‌های توسعه حمل و نقل بر شاخص اجتماعی و الگوهای فرهنگی.

– تحقیق و پژوهش در زمینه تجارب سایر کشورها در ابعاد اجتماعی مسکن، شهر و حمل و نقل با هدف توسعه و بهبود برنامه‌های اجتماعی در مجموعه فعالیت‌های وزارت راه و شهرسازی؛
– تدوین مسئولیت اجتماعی برای کلیه بخش‌های وزارت راه و شهرسازی با هدف تامین حقوق شهروندان در تدوین نظامات قانونی و اجرای برنامه‌های توسعه در وزارت راه، مسکن و شهرسازی و برگزاری جلسات مرتبط مسئولیت اجتماعی؛
– تحقیق و بررسی و ارائه پیشنهادهای اجتماعی لازم در زمینه راهبردها، سیاست‌ها و برنامه‌های بلندمدت و میان‌مدت به وزارت راه و شهرسازی؛
– راه‌اندازی کارگروه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی در حوزه وظایف وزارت راه و شهرسازی در کمیسیون ایمنی راه‌ها از جمله کارگروه آموزش ترافیک، کارگروه اجتماعی و مشارکت و کارگروه اطلاع‌رسانی؛
– ایجاد و به روزرسانی پایگاه اطلاعاتی، آموزش و فرهنگ‌سازی در حوزه ایمنی و حمل و نقل؛
– تعریف امر اجتماعی در حوزه وزارت راه،‌ مسکن و شهرسازی؛
– ارزیابی اجتماعی طرح‌ها و برنامه‌های وزارت راه و شهرسازی در حوزه مسکن، شهر و حمل و نقل با هدف بهبود برنامه‌های اجتماعی جامع توسعه وزارت راه و شهرسازی؛
– تدارک استانداردهایی برای اقدام عملی در فعالیت‌های وزارت متبوع از جمله تدارک پیوست اجتماعی طرح‌های راه، مسکن و شهرسازی؛
– ترویج اندیشه‌های اجتماعی مرتبط با حوزه عمل وزارت در میان مدیران، کارشناسان و کارکنان، از طریق استفاده از فضای مجازی و نشریه؛
– ارتقای آگاهی‌های زیست‌محیطی در حوزه عمل وزارت متبوع به منظور رعایت ملاحظات زیست‌محیطی و اجتماعی در طراحی، احداث و بهره‌برداری طرح‌ها؛
– همکاری با سایر بخش‌ها در انجام پروژه‌های مشترک و مرتبط و همچنین برگزاری مسابقات، جشنواره‌ها،‌نمایشگاه‌ها، همایش‌ها، کارگاه‌های تخصصی و دوره‌های آموزشی مرتبط.

محورهای تحقیقاتی و فعالیت‌ها
– ارزیابی و ارتقا کیفیت اجتماعی و زیست‌محیطی مسکن و اجتماعات شهری
– مستندسازی  و ارزیابی  اجتماعی اسناد بالادستی، طرح‌ها و پروژه های توسعه شهری
– ارزیابی محتوای اثربخشی مطالعات شهری و منطقه ای در پیوند با طرح های توسعه شهری
– سیاست‌ها، ابعاد، معیارها و ویژگی های اجتماعی مسکن و شهرسازی
– عوامل تکوین مجموعه های شهری در ایران و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آن
– معیارهای اجتماعی برای بلندمرتبه سازی
– ابعاد و پیامدهای  اجتماعی اجاره نشینی
– بررسی ذهنیت نسبت به خانه، مسکن و شهر و تحولات آن
– تحلیل محتوی اسناد بالادستی مرتبط با بخش مسکن با رویکرد جامعه شناختی
– انجام تحقیقات ریسک پژوهی
– آموزش و ارتقاء فرهنگ رانندگی
– بررسی چالش‌های اجتماعی و فرهنگی در حوزه‌ قوانین و مقررات مورد عمل در  حوزه حمل و نقل
– بررسی اجتماعی ساختار نظارتی در حوزه حمل و نقل
– راهکار فعال سازی اجتماعی جامعه مدنی در  حوزه حمل و نقل
– تحلیل‌ آماری داده‌های اطلاعاتی مربوط به تصادفات
– شاخص های اجتماعی توسعه پایدار زیست محیطی در حوزه حمل و نقل
– شناسایی پتانسیل‌های مکانیزم توسعه پاک CDM در بخش حمل و نقل جاده ای برون شهری.
– تدوین برنامه راهبردی زیست محیطی توسعه زیر ساختها در شرکت ساخت و توسعه زیر بناهای حمل و نقل
–  ارایه استراتژی‌های پیشنهادی جهت استقرارHSE در راه آهن جمهوری اسلامی ایران.