تحریریه رسانه مسئولیت اجتماعی: فهرست تأثیرگذارترین شرکتهای جهان، امسال چهره تازهای به خود گرفته است.
تحریریه مجله TIME برای نخستینبار فهرست «TIME100 Companies: Industry Leaders» را منتشر کرده است؛ نسخهای گستردهتر از ویژهنامه شناختهشده «۱۰۰ شرکت تأثیرگذار جهان» که اینبار بهجای نگاهی گذرا، در ۲۰ صنعت کلیدی عمیق میشود و شرکتهایی را روی صندلیهای جلوی صحنه مینشاند که مسیر صنعت خود را از نو شکل میدهند.
اما شاید مهمترین بخش ماجرا اینجا باشد: چه کسانی در حوزهی پایداری، بازی را در سال ۲۰۲۶ تغییر دادهاند؟
در ادامه، ۱۰ شرکت پیشرو و اثرگذار در این عرصه را با هم مرور میکنیم.
۱. GHGSat — پایشگر متان
دولتها و بخش خصوصی میتوانند هر چقدر که بخواهند درباره کاهش انتشار گازهای گلخانهای وعده بدهند، اما بدون امکان اندازهگیری میزان پایبندی به این وعدهها، چنین تعهداتی چیزی جز حرف نیست. درست همینجاست که GHGSat وارد میدان میشود؛ شرکتی مستقر در مونترال که ۱۵ ماهواره در مدار زمین دارد و سطح سیاره را برای شناسایی منابع متان — یکی از قویترین گازهای گلخانهای — اسکن میکند.
البته ماهوارههای دیگر نیز کار مشابه انجام میدهند، اما هیچیک به دقت GHGSat عمل نمیکنند. این شرکت میتواند با تمرکز دقیق روی یک پالایشگاه بزرگ، بهروشنی مشخص سازد که کدام بارانداز یا کدام مجموعه لولهها منبع نشت است؛ دقتی که به تکنسینها امکان میدهد بیدرنگ راهحلی برای بستن نشت به کار بگیرند.
اعتبار این دقت هم فقط حرف نیست. در سال ۲۰۲۵، GHGSat مشارکتهای تازهای در زمینه پایش متان با غولهای نفت و گاز — از جمله ExxonMobil، آرامکو و پتروبراس برزیل — و همچنین با آژانس فضایی بریتانیا امضا کرد؛ همکاریهایی که جایگاه این شرکت را بهعنوان یکی از بازیگران اصلی نظارت بر انتشار گازهای گلخانهای تثبیت میکند.
۲. Watershed — قهرمان پایداری شرکتی
سال گذشته، دولت ترامپ اعلام کرد که بهروزرسانی یک پایگاه داده کلیدی را متوقف میکند؛ پایگاهی که شرکتها برای محاسبه انتشار گازهای گلخانهای در زنجیره تأمین خود به آن نیاز داشتند. در همین نقطه بود که Watershed، یکی از ارائهدهندگان خدمات داده پایداری شرکتی، وارد عمل شد و جایگزینی رایگان در اختیار شرکتها گذاشت.
حاصل این اقدام، برنامهی «Cornerstone» بود که در اوت و با همکاری دانشگاه استنفورد راهاندازی شد و به شرکتها کمک میکند انتشار گازهای گلخانهای خود را بر پایه فعالیتهای اقتصادیشان محاسبه کنند؛ درست همانطور که برنامهی آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) این کار را انجام میداد.
شاید در نگاه اول، ارائه یک پلتفرم داده رایگان برای شرکتی که نرمافزار میفروشد و از این راه کمک میکند کسبوکارها اثر اقلیمی خود را بشناسند، شرطبندی عجیبی به نظر برسد. اما تیلور فرانسیس، بنیانگذار این شرکت، بر این باور است که جایگزینکردن دادههای EPA در واقع به حفظ زیرساخت گستردهتری از پایداری کمک میکند؛ زیرساختی که برای چشمانداز خود شرکت حیاتی است.
دلیلش را هم خودش اینگونه خلاصه میکند: «ما زمانی موفق میشویم که پایداری شرکتی موفق شود.»
۳. Blueland — مهار میکروپلاستیکها
با بالا گرفتن نگرانی مصرفکنندگان درباره میکروپلاستیکها، Blueland با کنار گذاشتن بستهبندیهای پلاستیکی یکبارمصرف در محصولات پاککننده سازگار با محیط زیست خود — از مواد شوینده و اسپریهای تمیزکننده تا مایع دستشویی — نامی برای خود دستوپا کرده است. این شرکت بهجای آن، از ظرفهای پخشکننده قابل شارژ مجدد و کاغذ کمپوستپذیر و همچنین قرصهای مواد شوینده ظرفشویی و لباسشویی استفاده میکند که برخلاف برندهای بزرگ، به کیسههای پلیمری موجود در پدها وابسته نیستند.
Blueland که زودتر از رقبا وارد این بازار شد، از آغاز فعالیت خود در سال ۲۰۱۹ تاکنون ۳۰۰ میلیون دلار فروش ثبت کرده است و میگوید توانسته بیش از ۱ میلیارد بطری پلاستیکی یکبارمصرف را از ورود به محلهای دفن زباله و اقیانوسها بازدارد.
رشد این شرکت هم متوقف نشده است؛ درآمد Blueland در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰٪ افزایش یافت و شبکه توزیع خردهفروشی خود را نیز به فروشگاههای Target گسترش داد.
۴. Nuton — مس پایدارتر
گوشیهای هوشمند، لپتاپها و خودروهای الکتریکی؛ بخش بزرگی از فناوری مدرن به مس وابسته است. همین وابستگی، Nuton — شرکت تابعه Rio Tinto — را بر آن داشته راهی بیابد تا به مس بیشتری دسترسی پیدا کند، آن هم به شکلی کارآمدتر و پایدارتر.
این شرکت در کارخانههای فرآوری خود از افزودنیهای اختصاصی و میکروارگانیسمهای کشتشده بهره میگیرد تا جداکردن مس ارزشمند از بقیه سنگ معدن را تسریع و تقویت کند؛ روشی که نیاز به ذوب و پالایش را بهکلی حذف میکند.
تفاوت این شیوه در نتیجهاش نمایان میشود. در حالی که روشهای متداول فرآوری مس تنها ۱۵٪ تا ۳۰٪ مس موجود در سنگ معدن را استخراج میکنند، Nuton میگوید تا ۸۵٪ مس را بازیابی میکند؛ آن هم با مصرف تا ۸۰٪ آب کمتر و انتشار تا ۶۰٪ کربن کمتر در همین فرآیند.
اعتبار این فناوری، خیلی زود به بازار هم راه یافت. در ژانویه، تنها یک ماه پس از تولید اولیه، Nuton نخستین مشتری خود را جذب کرد: Amazon Web Services، که این شرکت را برای تأمین مس مراکز داده خود در ایالات متحده انتخاب کرد.
۵. Danone — لبنیات پایدارتر
ماست شاید انتخابی سالم برای خوردن باشد، اما اغلب برای سیاره سالم نیست. گاوها مسئول حدود ۸٪ از انتشار متان ناشی از فعالیتهای انسانی به شمار میآیند؛ گازی که عمدتاً از طریق فرآیند هضم و فضولات آنها آزاد میشود.
Danone اما این وضعیت را پذیرفتهشده نمیداند. این شرکت درباره مأموریت خود میگوید: «ما یک مأموریت روشن داریم: رساندن غذای سالم به هرچه بیشتر مردم.»
همین مأموریت، شرکت را به سمت هدفی بلندپروازانه برد. Danone در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که انتشار متان خود را تا سال ۲۰۳۰ تا ۳۰٪ کاهش میدهد و در پایان سال گذشته تقریباً به این هدف دست یافت.
اقدام این شرکت مستقر در پاریس، که در بیش از ۱۲۰ کشور فعالیت میکند، فقط در کارخانهها خلاصه نمیشود؛ Danone پایداری را در همکاری با بیش از ۶۰٬۰۰۰ تأمینکننده کشاورز لبنی در سراسر جهان پیش میبرد. نمونهای گویا از این رویکرد، تجهیز ۶٬۵۰۰ کشاورز لبنی کوچک به بیودایژستر است؛ دستگاههایی که ضایعات دامی را به بیوگاز تجدیدپذیر و کود آلی تبدیل میکنند.
نتیجه این مسیر هم در سال ۲۰۲۵ خود را نشان داد؛ Danone به بزرگترین B Corporation جهان تبدیل شد و برای پنج سال متوالی بالاترین نمره زیستمحیطی CDP (Triple A) را دریافت کرده است؛ نمرهای که به کمتر از یکدهم درصد شرکتها داده میشود.
۶. PADI — تبدیل غواصان به نگهبانان دریا
در روزگاری که سیستمهای مرجانی زیر فشار فزایندهاند، انجمن حرفهای مربیان غواصی (PADI) در حال بازتعریف گردشگری غواصی است؛ نه فقط دیدن اقیانوس، بلکه پاسداری از آن.
دامنه این کار بسیار گسترده است. PADI بزرگترین سازمان غواصی اسکوبا در جهان است؛ سازمانی که از سال ۱۹۶۶ بیش از ۳۱ میلیون گواهینامه صادر کرده و حدود سهچهارم غواصان جهان را آموزش میدهد و اکنون از همین شبکه جهانی بهعنوان نیرویی برای تغییر بهره میگیرد.
ابزارهای این تغییر، هم دیجیتالند و هم میدانی. PADI «درگاه اقدام برای حفاظت» را در اختیار غواصان، حرفهایها و مراکز غواصی گذاشته است؛ پلتفرمی دیجیتال برای پیگیری تلاشهای حفاظتی.
در کنار آن، پاکسازی زبالههای دریایی، بررسیهای مرجانی و سرشماری جهانی کوسه و سفرهماهی که در ژوئن راهاندازی میشود، به غواصان امکان میدهد مشاهدات میدانی خود را به مجموعهدادههایی تبدیل کنند که پژوهش و سیاستگذاری را تغذیه میکنند.
ثمره این تلاشها هم کم نبوده است. PADI میگوید تاکنون بیش از ۲.۶ میلیون قطعه زباله از دریا حذف شده، ۴۴٬۰۶۲ جانور گیرافتاده نجات یافته و شواهدی فراهم شده که از ممنوعیت کیسه پلاستیکی در وانواتو حمایت کرده و به شکلگیری سیاستهای مربوط به پلاستیک یکبارمصرف در بندرگاه سیدنی کمک کرده است.
۷. Xylem — نجات آب
به لطف زیرساختهای فرسوده، گاهی تا ۶۰٪ آب تصفیهشده پیش از آنکه به شیر مشتریان برسد، از دست میرود. Xylem برای همین شکاف، راهحلهایی ساخته است: از سیستمهای نظارت دیجیتال که نشتها را شناسایی میکنند تا روشهایی برای ضدعفونی و استفاده مجدد از فاضلاب. اینها همه با یک هدف طراحی شدهاند؛ کمک به تأسیسات تا این منبع تحت فشار را حفظ کنند.
نتیجه این تلاشها در عدد و رقم هم دیده میشود. از سال ۲۰۱۹، پروژههای Xylem روی هم ۳.۷ میلیارد مترمکعب آب صرفهجویی کردهاند و امکان استفاده مجدد از ۱۸ میلیارد مترمکعب آب را فراهم ساختهاند؛ حجمی که برای تأمین آب سالانه ۳۵۰ میلیون نفر کافی است.
تازهترین فصل این داستان اما به مراکز داده مربوط میشود. اخیراً کار Xylem توجه توسعهدهندگان مراکز داده را به خود جلب کرده است. در چارچوب «هدف آمازون برای بازگرداندن آب بیشتر به جوامع نسبت به آنچه در مراکز داده خود مصرف میکند»، این غول فناوری در سال ۲۰۲۵ به تأمین مالی استقرار پلتفرم نرمافزاری نظارت بر آب، یعنی Xylem Vue، در مکزیکوسیتی و مونتری مکزیک کمک کرد. انتظار میرود این پروژهها سالانه بیش از ۱.۳ میلیارد لیتر آب صرفهجویی کنند.
۸. Veolia — پاکسازی PFAS
یکی از بزرگترین شرکتهای خدمات آب جهان در حال حذف صفت «همیشگی» از «مواد شیمیایی همیشگی» است.
شکل از موادی به نام PFAS برمیخیزد؛ ترکیبات سمی پر- و پلیفلوئوروآلکیل که با برخی سرطانها و بیماریهای دیگر مرتبطند، در محیط زیست باقی میمانند و میتوانند در بدن انسان هم انباشته شوند.
Veolia اما دست روی دست نگذاشته است. این شرکت فرانسوی در سال ۲۰۲۵ با افتتاح یک کارخانه عظیم در ایالت دلاویر، رهبری جهانی خود را در تصفیه PFAS نشان داد؛ کارخانهای که این مواد را از آب فیلتر میکند و سپس میسوزاند تا پیوند میان فلور و کربن — یکی از قویترین پیوندها در شیمی — را بشکند.
ابعاد این کارخانه گویای مقیاس کار اوست: روزانه ۳۰ میلیون گالن آب را فیلتر میکند و آب آشامیدنی پاکیزهتری را به بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ ساکن میرساند.
این اما تنها بخشی از مسیر Veolia است. شرکتی که سال گذشته بیش از ۷.۶ میلیارد مترمکعب آب را تصفیه کرد، در پی آن است که در سالهای آینده بیش از ۱۰۰ سایت تصفیه PFAS را در سراسر ایالات متحده راهاندازی کند. از این هم فراتر، Veolia هدفگذاری کرده است تا سال ۲۰۳۰، ۱ میلیارد یورو — معادل ۱.۱۶ میلیارد دلار — درآمد از حوزه کاهش آلایندههای ریز به دست آورد.
۹. Overstory — پیشگیری نوآورانه از آتشسوزی جنگل
وقتی خطوط برق آتش میگیرند، پیامدها میتواند فاجعهبار باشد. Overstory برای همین خطر، با تکیه بر تصاویر ماهوارهای و هوش مصنوعی، درختانی را که خطوط برق را تهدید میکنند شناسایی میکند و به همین ترتیب به شش مورد از ۱۰ تأسیسات بزرگ آمریکای شمالی یاری میرساند تا از آتشسوزی جلوگیری کنند.
این شرکت مستقر در آمستردام که پروژههایی در آمریکای لاتین و نیوزیلند هم دارد، در سال ۲۰۲۵ نوآوری تازهای رو کرد: مدلی برای تشخیص سوخت که هم نوع و هم تراکم پوشش گیاهی را تحلیل میکند تا بهتر روشن شود آتشها پس از شروع چگونه رفتار میکنند.
اهمیت این فناوری در کالیفرنیا بیش از هر جای دیگری نمایان میشود. شرکت مادر PG&E در ژانویه به تسویهای ۱۰۰ میلیون دلاری با سهامداران خود رسید؛ سهامدارانی که ادعا میکردند این تأسیسات، پیش از آتشسوزیهای ویرانگر، اقدامات ایمنی خود در برابر آتش — از جمله مدیریت پوشش گیاهی اطراف خطوط برق — را نادرست به نمایش گذاشته بود. در همین ایالت، Overstory اکنون کل قلمرو ۱۰۰٬۰۰۰ مایلی PG&E را پوشش میدهد.
۱۰. Circ — بازیافت منسوجات در مقیاس
هر سال حدود ۱۰۰ میلیارد لباس تولید میشود، اما تنها ۱٪ از لباسهای استفادهشده به چرخهی بازیافت بازمیگردد؛ آماری که بهتنهایی عمق بحران را نشان میدهد. مشکل از آنجا پیچیدهتر میشود که بیشتر این لباسها از ترکیب پلیکتان ساخته میشوند و جداسازی پلیاستر از کتان — بهشیوه سنتی — همیشه دشوار بوده است.
Circ برای همین گره، راهحلی ساخته است؛ روشی که این مواد را از هم جدا میکند تا بار دیگر قابل استفاده شوند. این شرکت اکنون با سرعت در حال گسترش است و در سال ۲۰۲۵ با ۱۳ برند بزرگ — از جمله H&M، Zara و Christian Siriano — همکاری کرده است؛ برندهایی که همه منسوجات بازیافتشده Circ را در محصولات خود به کار گرفتند.
این مسیر قرار نیست همینجا بماند. Circ قصد دارد نخستین کارخانه بازیافت پلیکتان در مقیاس تجاری جهان را در فرانسه بسازد. شرکت درباره این هدف میگوید: «چشمانداز ما انجام کاری است که در دهه ۹۰ و اوایل دههی ۲۰۰۰ با کاغذ اتفاق افتاد، اما این بار با لباس.»
جمعبندی
ده شرکت. ده صنعت متفاوت. از متانی که در فضاست تا پیراهنی که در انبار خاک میخورد. اما وقتی این ده نام را کنار هم قرار میدهیم، یک الگوی مشترک به چشم میخورد: هیچکس منتظر نماند تا دیگری مشکل را حل کند.
نخست، خود مسئله را دیدند
بیشتر فاجعههای زیستمحیطی از بدخواهی نمیآیند، از دیدهنشدن میآیند. کسی نشت را ردیابی نمیکند، کسی منبع متان را نشان نمیدهد، کسی به یاد نمیآورد که یک خط برق میتواند جرقه بزند. GHGSat از بالا این نقطهٔ کور را روشن کرد، Overstory پیش از آنکه جرقهای به آتشسوزی بدل شود جوش زد و Veolia آن ذرههای «همیشگی» را از آب بیرون کشید. پیش از حل هر مسئله، نوبت دیدنش است.
بعد آن را به عدد و داده بدل کردند
احساس خوب نسبت به محیط زیست، برنامهٔ مدیریت نیست. Watershed پایهای ساخت که هر شرکت بتواند رد اقلیمی خود را حساب کند، Xylem آبی را که بیصدا هدر میرفت به رقم کشید و Danone انتشار متان خود را روی نقشه برد. هر چیزی که به عدد درنیاید، نمیتوان دید؛ و هر چیزی که دیده نشود، مدیریت هم نمیشود.
حرف آخر اما در کارخانهها و مزرعهها زده شد. Nuton بدون ذوب، مس را از دل سنگ بیرون کشید؛ Circ پلیاستر را از کتان جدا کرد؛ Blueland شوینده را بیپلاستیک به دست مردم رساند و PADI شبکهٔ میلیونی غواصان را به نگهبانان اقیانوس بدل کرد. آنها مسئله را نه با اصلاح، بلکه با بازنویسی خود فرآیند به انجام رساندند.
آنچه از این فهرست برایمان میماند
اگر بخواهیم همهٔ این ده تجربه را در یک جمله فشرده کنیم، باید بگوییم: پایداری دیگر یک برگ اضافه در پروندهٔ شرکتها نیست؛ خود پرونده است. معیاری که کمکم به سنگ بنای تصمیم سرمایهگذار، انتخاب مصرفکننده و حتی قانونگذاری دولتها تبدیل میشود.
فهرست TIME امسال یک پیام دوگانه دارد: تلاش دوستانه با زمین، به یک مزیت رقابتی بدل شده است؛ و از طرف دیگر، برای شرکتهایی که هنوز در حال «گفتن» هستند، وقت کافی نمانده. آینده متعلق به کسانی نیست که وعده میدهند، بلکه آنهایی که میتوانند حرفشان را ثابت کنند، پایدار هستند.
پایداری، از گفتن به ساختن رسیده است؛ و کسانی که دیرتر راه بیفتند، تنها میتوانند راه رفتگان را تماشا کنند.
#TIME100 #پایداری #ESG #شرکت_تأثیرگذار #توسعه_پایدار #محیط_زیست #نوآوری_سبز #اقتصاد_دایره_ای #کربن_صفر #بازیافت
لینک منبع: TIME – 10 Most Influential Sustainability Companies of 2026