فرشید پورحاجت دبیر کانون انبوه سازان در گفت وگو با«رسانه مسئولیت اجتماعی»:
چالش مسکن روزبه روز عمیق تر می شود و در شرایط کنونی بازار مسکن روزهای آشفته ای را پشت سر می گذارد.براساس آمار رسمی قیمت مسکن در تهران از سال نود و دو تا نود و نه چهارصد برابر شده است. این در حالی است که چالش های بخش مسکن همچنان وجود دارد و این احتمال وجود دارد که قیمت مسکن همچنان به صورت تصاعدی افزایش پیدا کند. به همین دلیل و برای تحلیل و بررسی نقش مسئولیت اجتماعی در بخش مسکن و ساخت و ساز«رسانه مسئولیت اجتماعی» با فرشید پورحاجت دبیر کانون انبوه سازان کشور گفت وگو کرده که در ادامه ماحصل این گفت وگو را می خوانید.
مسئولیت اجتماعی در رویکرد انبوه سازی مسکن چه جایگاهی دارد؟آیا مسئولیت اجتماعی در این زمینه فردی است یا نهادی؟
موضوع مسئولیت اجتماعی در کانون های تخصصی و تشکل های مردم نهاد به شکلی که در اساسنامه های آنها تدوین شده وجود دارد.در واقع مسئولیت پذیری اجتماعی افراد بوده که سبب تشکیل تشکل های مردم نهاد شده است.بخش خصوصی نیز در حوزه ساخت و ساز مسکن و ساختمان به واسطه رسالتی که در زمینه مسئولیت اجتماعی و مسئولیت پذیری نسبت به زندگی مردم داشته به فعالیت از زمینه صنفی و تخصصی خود مشغول است.بخش خصوصی و کانون انبوه سازان مسئولیت اجتماعی را یک تکلیف برای خود می دانند.به همین دلیل تلاش می شود مسئولیت اجتماعی خود را رعایت کنند و این مهم را نسبت به سایر بخش های مرتبط با موضوع انبوه سازان گسترش بدهند. اینکه بدون ارایه خدمات و زیرساخت، در بیابان ساخت و ساز کنیم کار درستی نیست. مسکن، شهر و شهرک به عنوان یک موجود زنده احتیاج به تنفس دارد. مسکن، کالایی است که مردم باید در آن احساس آرامش، زندگی و طراوت کنند، لذا این مسائل باید در شهرسازی لحاظ شوند. جدا از زیرساختهای ضروری، ایجاد فضاهای آموزشی، فرهنگی و تفریحی نیز لازم است. در حوزه مسکن اجتماعی در تمام کشورها مسکنهای اجتماعی برای دهکهای خاص برنامهریزی میشود. دهکهایی که هیچگاه قدرت و توان خانهدار شدن را ندارند مورد توجه دولت قرار میگیرند. در کشور، ما نیز سازمانهایی را داریم که هم از لحاظ قانونی این وظیفه برای آنها تعریف شده و هم ردیف بودجهای اختصاصی برای این امر دارند؛ کمیته امداد، سازمان بهزیستی، بنیاد مستضعفان، بنیاد مسکن و مانند اینها دارای وظایف قانونی در این زمینه هستند. با این همه به نظر میرسد تمام این سازمانها بهرغم در اختیار داشتن منابع مالی نتوانستهاند مشکل مسکن مخاطبان خود را حل کنند.
*مهم ترین چالش های موجود در زمینه تحقق مسئولیت اجتماعی در زمینه ساخت و ساز و مسکن چیست؟
واقعیت این است که در شرایط کنونی تحقق مسئولیت اجتماعی در زمینه ساخت و ساز و مسکن کار بسیار دشواری است.امروز دولت،بخش خصوصی،تشکل های کارفرمایی و کارگران را رقیب خود می داند. این رقابت ناصواب به دلیل اینکه دولت در این زمینه قدرت بیشتری دارد و بخش خصوصی از قدرت کمتری برخوردار است چانه زنی ها را سخت می کند.این در حالی است که در چنین شرایط نابرابری نیز بخش خصوصی و تشکل های مردم نهاد همه تلاش خود را انجام می دهند. بخش خصوصی همیشه آماده بوده است تا وظیفه و سهم خود را ایفا کند، اما وقتی از اقتصاد صحبت میکنیم باید این مساله را در نظر بگیریم که آیا بخش خصوصی در ورود به یک موضوع میتواند از منافع اقتصادی مورد انتظارش بهرهمند شود. با ایجاد جذابیتها و پتانسیل میتوان از ظرفیتهای بخش خصوصی در حوزه مسکن به خوبی بهرهمند شد. در تجارب موفق، کشورها مشکل مسکن دهکهای پایین درآمدی را با کمک سیاستگذاری درست و به کمک بخش خصوصی مرتفع میکنند. در کشور ما نیز نهادهای مجری دولتی باید ورود کنند و در این زمینه گام بردارند. دولتها هیچوقت سازنده خوبی نبودهاند. اما منابع زیادی در اختیار دارند. این منابع، بخشی ریالی است و بخشی، منابع غیر ریالی مانند زمین است. در حال حاضر نهادهایی مانند کمیته امداد و بنیاد مسکن زمینهای مناسب قابل توجهی در تملک دارند که میتوان با بهرهگیری از بخش خصوصی در جهت ساخت و احداث آنها گام برداشت.
*راهکار شما برای تحقق مسئولیت اجتماعی در حوزه مسکن و ساخت و ساز چیست؟
بخش خصوصی معتقد است که ریلگذاری در بخش مالی حوزه مسکن از ابتدا کارشناسیشده نبود. ما معتقدیم تسهیلات مسکن باید در بخش تولید متمرکز شود، این تسهیلات میتواند مانند وام اعطایی به یک کارخانهدار به تولیدکننده مسکن نیز پرداخت شود و مردم به صورت ثانویه و از طریق فروش اقساطی از این تسهیلات بهرهمند شوند. در چند سال اخیر یک برنامهریزی به نام صندوق پسانداز مسکن انجام گرفته و در حدود ۴۰۰ هزار فقره سپردهگذاری در این صندوق صورت گرفته است. شخصی که چند سال قبل با آن ۴۰ میلیون تومان شاید میتوانست در اطراف تهران صاحبخانه شود، در حال حاضر با آن مبلغ تحت هیچ شرایطی در هیچ جای تهران نمیتواند مسکن تهیه کند. مسئولیت اجتماعی در این زمینه ایجاب می کند با توجه به رخدادن این اتفاق بهجای بلاتکلیف گذاشتن مردم بر پتانسیلهای در اختیار فعلی تمرکز کرد.
