«رسانه مسئولیت اجتماعی»:انجام مسئولیت اجتماعی توسط شرکتهای بزرگ صنعتی و تولیدی و خدماتی در سالهای اخیر با جدیت زیادی پیگیری شده است ولی در مورد تاثیر سیاستگذاری های شرکتها در حوزه مسئولیتهای اجتماعی در زنجیره عرضه محصولات، اطلاعات کمی موجود است.
زنجیره عرضه سیستمی متشکل از سازمانها، افراد، فعالیتها، اطلاعات و منابعی است که در عرضه یک محصول یا خدمت به مصرفکننده دخیل هستند. فعالیتهای زنجیره عرضه شامل تبدیل منابع طبیعی، مواد اولیه و اجزای سازنده به یک محصول نهایی است که به مشتری نهایی تحویل داده میشود. در سیستمهای پیچیده زنجیره عرضه، محصولات استفاده شده ممکن است در هر نقطه ای که مقدار باقیمانده قابل بازیافت است، دوباره وارد زنجیره تأمین شوند. زنجیرههای تأمین زنجیرههای ارزش را بهم پیوند میدهند.
وب سایت اینفورمیشن ایج در گزارش اخیر خود به ضرورت توجه انجام مسئولیتهای اجتماعی توسط شرکتها در زنجیره عرضه محصولاتشان تاکید کرده و می نویسد:« شرکتهای بزرگ میلیاردها دلار برای نشان دادن حمایت خود از فقرا، حفاظت از محیط زیست و پایداری محصولاتشان صرف می کنند. سرمایه ای که تصویر آنها را در رسانه ها مثبت می کند و باعث افزایش درآمد و فروش آنها در بازار می شود و ارزنده ترین و توانمندترین نیروهای انسانی را برای فعالیت، وارد شرکت می کند».
این در حالی است که تا کنون اطلاعاتی در مورد وضعیت افرادی که در بخش های تولیدی شرکت ها به خصوص شرکتهای تولید کننده پوشاک یا زیور الات فعالیت می کنند، ارایه نشده است».
بر مبنای اطلاعات موجود، در سالهای اخیر بسیاری از کارگران فعال در کارخانه های تولیدی شرکتهای پوشاک خبر از دریافت دستمزد بسیار کمتر از میزان متعارف، شرایط نامناسب محیط کار و برخوردار نبودن از حقوق کار داده اند. در حالی که شرکتهای مذکور در زمره بزرگترین و تاثیرگذارترین شرکتها در انجام مسئولیتهای اجتماعی محسوب می شوند.
البته تمامی شرکتها این شرایط را ندارند. به عنوان مثال شرکت ایکیا که یکی از بزرگترین شرکتهای فعال در زمینه تولید مبلمان است، در سالهای اخیر توجه زیادی را به زنجیره عرضه معطوف کرده است و بخشی از مسئولیت اجتماعی خود را به این موضوع اختصاص داده است.
شرکت ایکیا در بیانیه ای که اخیرا منتشر کرده می گوید :«واحدهای تولیدی یک شرکت اصلی ترین بخشی هستند که باید به آن توجه کرد. شاید تخصیص بودجه های مربوط به مسئولیتهای اجتماعی در این بخش ها به اندازه دیگر بخش های اقتصاد و اجتماع مورد توجه جامعه قرار نگیرد، ولی بدون شک می تواند تاثیر ماندگاری روی افرادی بر جای بگذارد که در ارایه محصولات شرکت به بازار و کسب درآمد شرکت اثر گذار هستند».
وب سایت اینفورمیشن ایج،با اشاره به گام های برداشته شده توسط شرکتهای ایکیا و مایکروسافت در جهت انجام مسئولیتهای اجتماعی در زنجیره عرضه محصولاتشان می نویسد:«دنیا در حال تغییر است و باید مسئولیتهای اجتماعی شرکتها هم متناسب با این شرایط تازه تغییر کند. سازمان ها باید بیش از قبل به تاثیر خود در جامعه یا محیط زیست توجه کنند و مسولانه عمل کنند و اولین و اصلی ترین مسئولیت هر شرکت در مقابل کارکنانش است که کارکنان بخش تولید هم در این میان سهم زیادی دارند».
لزوم پایبندی به اخلاق کسبوکار و مسئولیت اجتماعی
تلاش در راه گسترش اخلاق کسبوکار و توسعه مسئولیت اجتماعی در بنگاههای اقتصادی در همه ابعاد آن در کشور به هر شکل و با هر رویکرد، تمرکز رهبران و مدیران اقتصادی در افزایش خودآگاهی برای داشتن یک قصددیرپا و هدف بنیادین است.
همه رهبران و مدیران درونمایه توجه به اخلاقیات و ارزشهای انسانی را در خود دارند، فارغ از اینکه چه کاری را انجام میدهند و در چه کسبوکاری و در چه مقامی هستند. چالش اصلی این است که خودشان را خوب بشناسند (خودآگاهی) تا متوجه شوند نیاز به چه نوع یادگیریهایی دارند و کجا میتوانند از توانمندیها و استعدادهایشان برای پایبندی به اخلاقیات و ارزشهای محوری در جهت گسترش اخلاق کسبوکار و مسئولیت اجتماعی در بنگاهها استفاده کنند.
اگر بر این باور باشند که برای هدفی خاص به دنیا آمدهایم و یادشان باشد که زندگی عرصه بخشیدن و کامل زیستن است، آن وقت میتوانند در تحکیم پایههای اخلاق کسبوکار و مسئولیت اجتماعی تلاش دوچندان داشته باشند.
پذیریش و تعهد به نهادینه کردن اخلاق کسبوکار و مسئولیت اجتماعی در محیط کار، ساماندهی و برپاکردن یک نبرد همهجانبه و دشوار با باورهای درونی و ناتوانیهای خودمان در تغییر و تحول خویش و نبرد با تهدیدها و ناخواستههای محیط آشوبناک و عرصههای ناشناخته فرد است و آنچه ما را در این نبرد دشوار پیروز خواهد کرد راستی، عشق، اعتماد و اعتقاد به اخلاق و مسئولیتهای اجتماعی و هوشمندی در مقابل پدیدههای ناپایدار، مبهم، پیچیده و غیرقابل پیشبینی است.
برای تحکیم پایههای اخلاق و مسئولیت اجتماعی باید بهدنبال ساختن کسبوکارهایی باشیم که انسانمحور و جامعهدوست باشد و بر اصالت و ارزشهای بنیادین و در بستری از اعتماد، تنوعپذیری و همدلی تمرکز کنیم. بیتردید این نگاه به ساختن و توسعه کسبوکارها سبب میشود شرایطی فراهم شود تا سرزمین ایران جای بهتری برای زندگی همه شهروندان فارغ از تفاوتهای زبانی، نژادی، فرهنگی و تمایلات فردی و گروهی شود.
آنگاه دریچهای جدید به روی تعلقات و داستانهای فراوان و بیپایانی که جهان برایمان دارد، باز میشود تا از این طریق نسخههای بیشماری از فرزانگی را در خود بیابیم و با درهم شکستن تالاری از آینهها که فقط خودمان را منعکس میکند، تصویری خوشایند از «عرصه بخشیدن و کامل زیستن» از زندگی داشته باشیم.
تعهد عملی به اخلاق و مسئولیت اجتماعی در سطح اقتصاد خرد، یعنی کسبوکارها و در سطح اقتصاد کلان، یعنی همه شئونات زندگی همگان، در هر یک از ما سبب میشود به یکدیگر احترام بگذاریم و به هم اعتماد کنیم، پندار، گفتار و کردارمان را بر دوستی و نیکخواهی استوار کنیم و برای بهرهمندی خود و دیگران تلاش و امکان پیدا کنیم که به افقهای دور، حتی فراتر از زندگی خودمان چشم بگشاییم و توان و عظمت بالقوه خویش را بهچشم خود ببینیم و دل از قطره برکنیم و به دریا زنیم.
آنگاه درمییابیم هر چه در راه برکشیدن خودمان از وضعیت موجود به آینده مطلوب که همانا توسعه و دستیابی به موفقیت پایدار در کسبوکارها و همچنین توسعه پایدار، رفاه اجتماعی و تحقق عدالت همگانی جامعه است، مایه بگذاریم کم است.
پایبندی به اخلاق کسبوکار و مسئولیت اجتماعی یعنی ضرورت گوش دادن به نظرات مختلف دیگران را فراموش نکنیم تا از این طریق یادگیری در بنگاهها متوقف نشود. چون چیز زیادی از یکدستی، تکصدایی و یکنواختی یاد نخواهیم گرفت. معمولا تفاوتها و تنوعها هستند که چیزهای زیادی به انسانها یاد میدهند.
وقتی یادگیری کمرنگ شود و کنجکاوی برای آموختن و داشتن شور و اشتیاق یادگیری دیگر فرهنگها از بین برود نوآوری و خلاقیت هم از بین میرود و وقتی بنگاهها و جامعه از ساختن و خلق کردن تهی شود، بنگاهها و جامعه به سمت قهقرا و اضمحلال میرود.
