در آغاز

رسانه مسئولیت اجتماعی:در جامعه امروز و زمانه پیشِ رو پیشرفت و بالندگی اجتماعی هر جامعه در گرو داشته ها و دستاوردهای تازه است.

دستاوردهایی که جاهای خالی را پرکرده و از پس نقصان­ها بر می آیند و امکان عبور از تنگناها را ممکن، پیوندهای اجتماعی را تقویت، و پل­هایی را برای عبور از حفره­های ساختاری فراهم می­کنند.

بی­گمان هموارسازی مسیرها، خلق ظرفیت­ها و پاسخگویی به نیازها و مسائل فراوان و پر تنوع جامعه امروز محتاج توان و نیرویی است که تدارک آن خارج از توانایی و قابلیت نهاد های معین و محدود است.

به این سبب نوعی نقش ­آفرینی و کنشگری فراگیر، که متوجه همه واحدهای سازنده جامعه باشد، ضرورت دارد.

و این الزامی است که نسبت به آن اجماع نظر وجود دارد.

این مهم از مسیر پذیرش و تحقق اصل و قاعده مسئولیت­ پذیری اجتماعی به مثابه بازاندیشی و کنشگری داوطلبانه در قالب صنعت و گفتمان مسئولیت ­پذیری در دو دهه اخیر مورد اعتنا قرار گرفته است.

صنعتی که به جدّ نیازمند همراهی و همکاری مجموعه­ های دولتی، عمومی و خصوصی است.

نقطه شروع را می توان در سال های آغازین هزاره جدید ردیابی کرد؛ چنانکه کمیسیون اروپایی سال ۲۰۰۵ را به عنوان سال مسئولیت اجتماعی شرکت­های کشورهای اتحادیه اروپا نامگذاری و پس از آن گام­های به نسبت بلندی در باب ترویج و توسعه این صنعت و گفتمان در سطوح بنگاه­ها، سازمان­ها، شرکت­ها، مجموعه­ های صنعتی، خدماتی، آموزشی و محلی انجام و در دست اقدام می­باشد؛

و قرن بیست و یکم را  می­توان دوره­ی ارائه رهنمودها، رویه­ ها و معیارهای مؤثر و مترقی­ تر در باب مسئولیت پذیری اجتماعی دانست.

این سعی و تلاش توانسته مسئولیت اجتماعی را تبدیل به نظریه و گفتمانی عمومی کند که نقطه کانونی آن دغدغه و توجه نظری و عملی نسبت به ارزش ها و هنجارهای اجتماعی و تأمین منافع ذینفعان امروز و فردا(جامعه) است.

وجه کرداری گفتمان مسئولیت پذیری اجتماعی دلالت بر بکارگیری سیاست­ها و شیوه­ هایی دارد که  برای جامعه، نهادها، سازمان­ها، بنگاه­ها و شرکت­ها، تولید ارزش، منزلت، اعتماد و سرمایه اجتماعی می­کند.

افزون بر این، ایده­ ی مسئولیت پذیری اجتماعی پاسخی به امری تحت عنوان«بدهی اجتماعی» دانسته ­ا ند.

امری که در جهاتی مورد غفلت قرار گرفته است و پیوسته یادآوری و ترویج آن برای آحاد افراد جامعه و واحدهای اجتماعی ضرورت دارد.

در این چارچوب ابرام بر این ایده است که چون جامعه اجازه فعالیت و استفاده از منابع کمیاب را به واحدهای اجتماعی می دهد و محیط لازم را برای کسب سود و ارتقاء فراهم می­کند، هر واحد اجتماعی می­بایست خود را مدیون و بدهکار جامعه دانسته و در صدد جبران این بدهی برآید؛

وجه عینی و انضمامی این بایسته را در وجود اخلاق مسئولیت و داشتن برنامه حسابرسی اجتماعی و فرهنگی به عنوان ترازی برای ارزیابی و قضاوت در باب چند و چون مسئولیت پذیری اجتماعی دانسته ­اند.

به این سبب واحدهای اجتماعی بخشی از تلاش خود را مصروف افشا و آشکار سازی فعالیت داوطلبانه، اثبات شهروند خوب بودن، دوستدار جامعه و دیگری بودن و نیز دوست داشتن طبیعت و محیط زیست می­کنند.

این دغدغه مسبوق به مأموریت و کارویژه ­هایی چون یاری و کمک، جبران و ترمیم، تقویت یکپارچگی و انسجام اجتماعی و گسترش هنجارهای اخلاقی، صداقت، عدالت و خیرخواهی است که شاهد طرح آنها در نوشته ­های سیاستی و راهبردی مسئولیت­ پذیری اجتماعی هستیم که بنا به گستره تعهدات و وظایف مذکور، لاجرم توجه توأمان به وجه تجمیعی مسئولیت اقتصادی، قانونی، اخلاقی و اجتماعی را ضروری ساخته است.

برگزاری همایش ملی دستاوردهای مسئولیت اجتماعی در ایران این فرصت را فراهم کرد تا بازاندیشی و ایضاح مفهومی- نظری بیشتری در باب مسئولیت اجتماعی، بیان و تحلیل تجارب ملی و بین المللی مسئولیت اجتماعی در عرصه های نهادی، شرکتی و اجتماعی محلی، ‏و نیز  بیان و تحلیل فرصت­ها و چالش­های مسئولیت اجتماعی در عرصه­های حقوقی و قانونی و اسناد بالادستی و هم­چنین ارتباط مسئولیت اجتماعی و فناوری­های نوین و نقش مسئولیت اجتماعی در مواجهه با مسائل و مخاطره ­های اجتماعی مورد مداقه قرار بگیرد.

هرچند که این کار در مسیری آغازین است و نیازمند تأمل و بازاندیشی­ های بیشتر، پیوسته و نو به نو است.

همایش تجارب مسئولیت اجتماعی فرصتی را برای صاحبان اندیشه فراهم ساخت تا ایده­ ها، تجارب و مباحث ارزنده خود طرح نمایند و در تعاطی فکری  و هم­اندیشی در روزهای برگزاری همایش؛ دستاوردهای حاصل آمده، قوت­ها و ظرفیت­های موجود و در عین حال کاستی­ها و چالش­های پیشِ رو مورد واکاوی قرار گرفته تا افق گشایی­های بیشتر در عرصه­های مختلف اجتماعی را سبب شوند. سعی وافر یکایک اندیشمندانی که در این رویداد مهم علمی سهیم و شریک­اند، ستودنی است. اکنون که این تلاش در موقعیت و میدانی که ابتناء در خرد و کنشگری جمعی دارد تحقق پیدا کرده است، همه را امیدوارتر می­کند که دستاورد و پیامدهای بیشتر و مناسب­تری را در پی داشته باشد.

دکترغلامرضا غفاری. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و دبیر علمی همایش دستاوردهای مسئولیت اجتماعی در ایران