رسانه مسئولیت اجتماعی: مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۰۷ روز ۲۰ فوریه را بعنوان روز جهانی عدالت اجتماعی انتخاب نمود. در قطعنامه ای که به همین مناسبت به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید از همه دولتهای عضو دعوت به عمل آمده که سیستم اقتصادی خود را بر پایه عدالت، برابری و مسئولیت جمعی تنظیم کنند. انتخاب روزی به نام روز جهانی عدالت اجتماعی با هدف حمایت از کشورهای جامعه بینالمللی در جهت ریشهکنی فقر، اشتغال همه افراد، کار شایسته، تساوی جنسیتی و دسترسی به رفاه اجتماعی و عدالت برای همه اعلام شده است. “ماری هوتیزه” سخنگوی سابق سازمان ملل می گوید: “مهم ترین هدف نام گذاری این روزها آن است که توجه افکار عمومی، سازمان های غیر دولتی و همینطور دولت ها به موضوعی جلب شود که احتمالاً در فهرست اولویت هایشان قرار ندارد.” این گفته بیانگر آن است که عدالت به عنوان یک موضوع مهم جزو رئوس اولویت های کشورها، اقوام و ملل نیست. این در حالی است که یکی از اهداف انبیای الهی و تمام مکاتب بشری برقرای عدالت اجتماعی بوده است. عدالت به عنوان یک امر فطری، با خلقت انسان شکل گرفت و ضرورت عدالت اجتماعی با شکل گیری اجتماعات و درک انسان از همزیستی با دیگران معنا یافت. متاسفانه هر چه بشر بر دانش و آگاهیش افزوده شده است نابرابری، تبعیض و فقر در جوامع بشری نیز بیشتر شده است. در چنده سده اخیر مکاتب بشری با هدف برقراری عدالت اجتماعی تحت عناوین سوسیالیسم و لیبرالیسم ظهور کردند. هر یک از این مکاتب طرح های توسعه ای را برای برقرای عدالت در جوامع ارائه دادند. اما در نهایت همه این طرح ها در جهت حاکمیت اقلیتی بر اکثریت بود. نظام های سوسیالیستی با نگاهی شکلی و مادیگرایانه در عمل نشان دادند که فاقد ظرفیت لازم برای رسیدن به عدالت اجتماعی هستند. در این نظام ها، بروکرات های دولتی جایگزین سرمایه داران در نظام های بر پایه لیبرالیسم شدند. به همین دلیل بخش عمده ای از نظام های سوسیالیستی در دهه ۱۹۹۰ دومینو وار سقوط کردند.
سقوط بخش قابل توجهی از نظام های سوسیالیستی به معنی پیروزی مکتب لیبرالیسم نیست. نظام های لیبرالیستی به شکل دیگری گرفتار شکاف های عمیقی نژادی، مذهبی ، اقتصای و اجتماعی و گفتمانی هستند. البته هر یک از کشورهای توسعه یافته و لیبرالیستی جهان با شدت و ضعف گرفتار این شکاف ها هستند. برخی از کشورهای توسعه یافته در رتبه های اول شاخص توسعه اجتماعی قرار دارند. اما این کشورها اگر در داخل به چنین موفقیت هایی دست یافته اند، در عرصه نظام بین الملل سیاست هایشان در جهت نابرابری، تبعیض و برتری جویی است. در واقع آنها مدعی بشر دوستی و استقرار عدالت در عرصه جهانی هستند ولی در عمل این شعارها دستاویزی برای پیشبرد سیاست های توسعه طلبانه، نابرابری و فقر در جهان است. بشر در طول حیاتش بر روی زمین به اندازه امروز به امکانات لازم برای برقراری عدالت اجتماعی دسترسی نداشته است. اما هر چه پیشرفت تکنولوژیکی بشر برای اسایش بیشتر می شود به همان اندازه انسان های بیشتری در معرض فقر، نابرابری و تبعیض قرار می گیرند. عدالت اجتماعی، در جامعه ی جهانی باید به صلح جهانی منجر شود، اما گروهی از اعضای این جامعه برای حفظ منافع خود با ایجاد جنگ ها و دامن زدن به اختلافاتی که منجر به متشنج شدن اوضاع جهان می گردد، مانع ایجاد و برقراری عدالت اجتماعی جهانی می شوند. کافی است به میزان بودجه های دفاعی کشورهای مدعی بشر دوستی و عدالت در جهان نگاهی اندخته شود تا نقش این کشورها در به هم زدن صلح وامنیت جهانی به عنوان دو پیش فرض لازم برای برقراری عدالت اجتماعی آشکار شود. ایالات متحده آمریکا بودجه نظامیش بیش از هفتصد میلیارد دلار است . امریکا بالاترین بودجه نظامی در جهان را دارد. اگر این میزان بودجه نظامی صرف مبارزه با گرسنگی در جهان بشود هیچ گرسنه ای در جهان نمی ماند. اما در عمل این بودجه صرف جنگ و مداخله در امور دیگر کشورها می شود که نتیجه آن فقر ،گرسنگی و نابرابری در تمام عرصه ها و فاصله گرفتن از عدالت اجتماعی در گستره جهانی است. در حال حاضر آوارگی، گرسنگی و فقر میلیون ها نفر سوریه ای، عراقی و یمنی نتیجه سیاست های دولت آمریکا و برخی متحدان اروپائیش و همراهی برخی از کشورهای منطقه چون عربستان و ترکیه با آنها است.
نکته قابل توجه آنجا است که همین کشورهای مداخله گر و مدعی انسان دوستی و ساختن دنیایی بر پایه ارزش های انسانی و عدالت محور حاضر به پذیرش کمترین مسئولیتی در قبال بحران آفرینشان در منطقه نیستند. واکنش آنها به عزیمت هزاران پناهجو از منطقه خاورمیانه به خصوص سوریه ای به سمت اروپا نشان داد که دولت های اروپایی تا چه میزان از ارزش های انسانی و عدالتخواهانه دور هستند. آنها با رفتار خلاف موازین بشری و حقوق بین الملل با پناهجویان، احساسات برتری جویانه و خودخواهانه خود را در قبال انسان های آواره و نیازمند کمک و دستگیری نشان دادند. مکتب سوسیالیسم شکست خورد و مکتب لیبرالسم و سرمایه داری نیز نشان داد که در عمل موجب جنگ، نابرابری، فقر و ناامنی در جهان است. ارزش های لیبرالیستی اگر چه در ظاهر دارای ارزش های انسانی هستند ولی این ارزش ها فراگیر و جهانی نیستند و در عمل از جامعه ای نابرابر حمایت می کنند. نظام های لیبرالیستی تنها به دنبال تأمین حداکثر منافع برای سرمایه داران و در نهایت منافع نظام های لیبرالیستی است. از آنجا که در جهان منابع محدود است. این تامین منافع در عمل به معنی مداخله در دیگر کشورها گسترش فقر و نابرابری است. به همین دلیل به هر میزان که میزان تولید ناخالص و شاخص های توسعه برخی کشورها افزایش پیدا می کند تولید ناخالص داخلی و شاخص های توسعه برخی دیگر کشور کاهش می یابد. نامیدن روزی به نام عدالت اجتماعی در گستره جهانی توسط مجمع عمومیِ سازمان ملل نشان می دهد که دولت های جهان فهم دقیقی از ضرورت عدالت در گستره جهانی برای ایجاد صلح و امنیت جهانی و پایان دادن به فقر و نابرابری در جهان دارند. اما در جهان امروز دولت های غربی مدعی انسان دوستی و عدالتخواهی کمترین مسئولیت را در این زمینه می پذیرند. برعکس همین کشورها بیشترین نقش را در بر هم زدن صلح و امنیت جهانی دارند.
شعار روز جهانی عدالت اجتماعی سال ۲۰۱۸
شعار سال ۲۰۱۸: کارگران درحرکت، تلاش برای عدالت اجتماعی
در سال ۲۰۱۸ سازمان ملل متحد به مناسبت روز جهانی عدالت اجتماعی، موضوع حقوق کارگران را مطرح کرده است. منظور از کارگران درحرکت؛ کارگران مهاجری است که برای یافتن شغل به کشور دیگر مهاجرت میکنند.
طبق بررسیهای انجامشده سازمان ملل متحد، حدود ۲۵۸ میلیون مهاجر بینالمللی وجود دارد بیشتر مهاجران بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در جستجوی فرصتهای شغلی مناسب هستند. سازمان بینالمللی این تعداد را رقمی در حدود ۱۵۰ میلیون کارگر مهاجر تخمین زده است. در میان آمار منتشرشده کارگران مهاجر ۵۶ درصد مرد و ۴۴ درصد زن هستند. کارگران مهاجر ۴/۴ درصد از کل کارگران را تشکیل میدهند.
شعار روز جهانی عدالت اجتماعی سال ۲۰۱۹
شعار سال ۲۰۱۹: اگر صلح و پیشرفت میخواهید برای عدالت اجتماعی تلاش کنید.
طبق آمار حدود ۲ میلیارد نفر در جهان شرایط بد و فضایی ناامن زندگی میکنند که بیش از ۴۰۰ میلیون نفر از آنها بین ۱۵ تا ۲۹ سال هستند، تنها راه برونرفت از این معضل جهانی ایجاد اشتغال، دسترسی به زندگی بهتر و باکیفیت، افزایش درآمد، کمک به جوامع و جلوگیری از خشونت و چالشهای پس از جنگ میباشد.
شعار روز جهانی عدالت اجتماعی سال ۲۰۲۰
شعار سال ۲۰۲۰: پایان بخشیدن به نابرابریها برای دستیابی به عدالت اجتماعی
عدالت اجتماعی یک اصل اساسی برای همزیستی مسالمتآمیز است در این ارتباط با از بین بردن تبعیضهای نژادی، جنسیتی، فرهنگی و … میتوان به برقراری عدالت اجتماعی نزدیک شد.
عدالت اجتماعی چیست؟
عدالت اجتماعی یعنی حقوق برابر برای همه مردم و پایداری بر این آرمان که همه افراد بشر باید بدون هیچگونه تبعیضی از مزایای پیشرفتهای اقتصادی و اجتماعی بهرهمند باشند و به حقوق یکدیگر احترام بگذارند و مصالح عمومی را رعایت کنند به زبان سادهتر عدالت اجتماعی عبارت است از شناخت حقوق طبیعی و قراردادی که جامعه برای تمام افراد قائل است.
رعایت عدالت اجتماعی از دیدگاه هر انسان پاک سرشتی از ضروریترین امور به شمار میآید بهطوریکه هیچ انسانی هرچند خود ستمکار باشد این موضوع را انکار نمیکند. تاریخ نشان میدهد که عدالت بهعنوان یک امر فطری، با خلقت انسان شکل گرفت و ضرورت عدالت اجتماعی با شکلگیری اجتماعات و درک انسان از همزیستی با دیگران معنا یافت و بااینکه عدالت اجتماعی، آرزوی بشریت بوده و هست ولی هر چه بشر بر دانش و آگاهیاش افزودهشده است نابرابری، تبعیض و فقر در جوامع بشری نیز بیشتر شده است.
در حقیقت با توجه به اهمیت عدالت اجتماعی، این موضوع هماکنون یکی از موضوعات کلیدی است که در تمام دنیا مورد بحث است بهطوریکه از سوی مجامع و سازمانهای بینالمللی چنین روزی نامگذاری شده است.
پایان دادن به فقر، تبعیض نژادی، محرومیت و بیکاری یکی از چند موضوعی است که ضرورت نامگذاری چنین روزی را بیشتر میکند. هدف سازمان ملل برای نامیدن بیستم فوریه به این نام، رعایت حقوق برابر میان همه مردم صرفنظر از جنسیت، گروه سنی، نژاد، قومیت، مذهب، فرهنگ و… اعلامشده است؛ همچنین میتوان گفت رعایت حقوق پناهجویان و مهاجران از مهمترین موضوعات عدالت اجتماعی مطرح میشود.
با وجود اینکه بیش از یک دهه از نامگذاری چنین روزی میگذرد، اما واقعیت دنیای امروز نشان میدهد که همچنان عدالت اجتماعی در حد یک شعار باقیمانده است و در بسیاری از نقاط دنیا برخی افراد حتی از اولیهترین امکانات مانند آب شرب سالم محروم هستند و با واژههایی چون توسعه اجتماعی، زیستمحیطی و اقتصادی نمیتوانند ارتباطی برقرار کنند و نتایج تحقیقات نشان میدهد که نابرابری اقتصادی میان ثروتمندان و فقرا در جهان به شکل بیسابقهای افزایشیافته است.
ابعاد عدالت اجتماعی
در آلمان، کارگروهی پژوهشی مأموریت یافت، با بررسی دقیق مهمترین نظریههای مربوط به عدالت در عصر ما، ابعاد مفهوم عدالت اجتماعی را روشنتر کند. این کارگروه در بررسیهای خود پنج بعد عدالت اجتماعی را بهقرار زیر ارائه کرد:
جلوگیری از گسترش فقر و تلاش برای ریشهکن ساختن آن
افزایش شانس اجتماعی از طریق آموزش
افزایش شانس اجتماعی از طریق ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر و تقسیم متناسبتر درآمدها
توجه به نقش ویژه زنان
ایجاد امنیت اجتماعی از طریق برقراری نسبت عادلانه میان سطح درآمد و هزینههای اجتماعی مانند بهداشت و درمان و غیره.
نتیجهی این پژوهش نشان میدهد که دریافت امروزی از عدالت اجتماعی، بیشتر متوجه تقسیم عادلانهی شانسهای برابر است.
اینکه چگونه میتوان عدالت اجتماعی را در هر جامعه ایجاد کرد، به تغییر نگرش حاکمان، برنامه ریزان، مدیران اقتصادی و تکتک افراد جامعه بستگی دارد و چنین شرایطی زمانی به دست میآید که افراد جامعه بهدور از تعصبها و تبعیضها و بر پایه ملاحظههای انسانی و عقلانی، روابط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعه را بر اساس عدالت شکل دهند.
در همین راستا دکتر آذر صائمیان، رئیس انجمن مدیریت ایران در گفتگوی کوتاه با رسانه مسئولیت اجتماعی در ارتباط با روزجهانی عدالت اجتماعی گفت: همانطور که می دانید شعارسال ۲۰۲۰ پایان بخشیدن به نابرابریها برای دستیابی به عدالت اجتماعی می باشد و در همین رابطه، بیش از دو میلیارد و پانصد میلیون نفر در سراسر جهان در شرایط سخت اقتصادی به سر می برند که بیشتر در سنین نوجوانی و جوانی بوده و اشتغال، دسترسی به زندگی با کیفیت بهتر، درآمد بیشتر، خشونت و مسائل مرتبط با آن از جمله مسائل مهمی است که در کشورهای درحال توسعه به آن ها رسیدگی می شود.
ایشان در همین راستا افزود: یکی از مسائل بسیار مهمی که در حوزه عدالت اجتماعی مطرح می شود، ریشه کن کردن فقر است. اشتغال برای تمام افراد متناسب با توانمندی های آنان از دیگر مواردی است که می توان در این زمینه به آن اشاره نمود. برابری جنسیتی و رفاه اجتماعی هم از دیگر مولفه ها و شاخص های اثرگذار در حوزه عدالت اجتماعی هستند که در کشورهای توسعه یافته به آن ها پرداخته می شود.
دکتر صائمیان ادامه داد: عدالت با برابری چه در معنا و چه در اجرا تفاوت بسیاری دارد و در واقع بحث عدالت است که مطرح می باشد.
انتهای پیام/
