«رسانه مسئولیت اجتماعی»- پیمان جهانیان:مسئولیت اجتماعی یکی از مفاهیم بنیادین در حوزه علوم اجتماعی، جامعهشناسی و کسبوکارها است که ارتباط تنگاتنگی با مبحث فرهنگ دارد.
مسئولیت اجتماعی، مسیری است که سازمانها رویکردهای اقتصادی، اجتماعی و محیطزیستی را با ارزشها، فرهنگ، راهبردها و شیوههای عملیاتی خود بهشکلی، شفاف و قابل اجرا میکنند. به این ترتیب ثروت میآفرینند، جامعه را همراهی و بهبود میبخشند.
امروزه بیش از هر زمان دیگر، نامهای تجاری معتبر، در جستوجوی بنیادهای توسعه پایدار هستند. از اینرو، روزبهروز نقش سازمانهای فعال در توسعه پایدار بیشتر مورد توجه صاحبنظران و فعالان حوزه جامعهشناسی و اقتصاد قرار گرفته است.
از دیدگاه متخصصان کسبوکار، عدم توجه به پایبندی سازمانها و مدیران به مسئولیت اجتماعی، از مسائل و مشکلاتی است که میتواند توسعه پایدار برای کسبوکار را با مشکل مواجه سازد.
زنجیره ارزش چیست؟
شرکت ها برای دست یابی به مزیت رقابتی باید قادر به ارزش سازی بیشتر در پوشش کالا و خدمات خود برای مشتریان باشند و اگر قادر به افزایش ارزش ها بیشتر از رقبای خود باشند توان دست یابی به مزیت رقابتی و منحصر به فرد بودن را خواهند داشت.
در حوزه ارزش، منحصر به فرد بودن نمی تواند منجر به تمایز گردد، مگر آنکه منجر به افزایش ارزش مشتریان گردد و یک تمایز موفق راه هایی برای خلق ارزش برای مشتریان خود پیدا می کند که منفعت و پاداش آن بیشتر از هزینه های آن می باشد.
از این رو یک روش سیستماتیکی وجود دارد که همانند یک ابزار اساسی همه فعالیت هایی که یک شرکت اجرا می کند و چگونگی تقابل و تاثیر آنها بر همدیگر را بررسی می کند و همچنین منابع مزیت رقابتی را نیز تحلیل و تجزیه می کند که زنجیره ارزش نامیده می شود.
زنجیره ارزش به مجموعه فعالیت هایی اتلاق می گردد که زنجیر وار به همدیگر متصل اند و منجر به خلق محصولی می گردند که برای مصرف کننده با ارزش بوده و برای شرکت سودآوری ایجاد می کند.
مدل زنجیره ارزش در ابتدا تمامی فعالیت های درون یک سازمان را معین می کند و شامل همان فعالیت های اساسی و قابل کنترل می باشند، سپس هر کدام از فعالیت ها را جداگانه و به لحاظ زمان بری، هزینه سازی، ارزش در آمدی، نسبت ارزش افزوده آن به کل آنالیز می گردد؛ به گونه ای که محصول شرکت بتواند پس از عبور از هر مرحله زنجیره، مقداری بر ارزش آن افزوده گردد.
زنجیره ارزش با تمام حوزه های فعالیتی سازمان به صورت کاملا سیستماتیک عمل می کند و با نگاه یکپارچه برای کسب مزیت رقابتی که گزینه ای فراتر از قیمت و کیفیت است، بهبود عملکرد، بهبود کیفیت، بهبود ارتباطات و توجه بیشتر و بیشتر به مشتری و خواست او را دنبال می نماید.
همچنین زنجیره ارزش سرعت و دقت انجام عملیات را به طور مستقیم بهبود و هزینه های تولید را به شکل غیر مستقیم بهبود می بخشد و باعث کشف حقایقی پنهان درباره نقاط ضعف و قوت و آسیب رسان موجود در هر بخش از سازمان را می گردد و راهکارهای بهبود را نیز پیشنهاد می دهد.
نقش مزیت رقابتی در ایجاد ارزش
در قرن بیستم اقتصاد مبتنی بر صنعت بود و سازمانهایی که دارایی های فیزیکی بیشتری داشتند ثروت بیشتری تولید می کردند. اما امروزه در اقتصاد مبتنی بر دانش و اطلاعات شرکت هایی قدرت رقابت و توسعه دارند که از سرمایه های فکری و ناملموس بیشتری برخوردارند، زیرا در پس آن قادر به بهره گیری مناسب تری از از سرمایه های فیزیکی خود هستند و برای تسریع در روند رشد و پیشرفت خود بکار می گیرند.
از طرفی منابع شرکت زمانی با ارزش هستند که قادر به پیاده سازی استراتژی های تمهیدی باشند، بطوری که قادر به ارتقاء موثرتر و کارآمدتر تولید در سازمان باشند.
داشتن قابلیت کسب مزیت رقابتی، نکته حائز اهمیت درباره شرکت ها می باشد و قابلیت های شرکت ترکیبی از مهارت ها، دانش و رفتارهایی است که در سرتاسر زمان وجود دارد و در افراد، سیستم ها، فرایندها و ساختارها منعکس می شود. در چنین فضایی، کشورها و شرکت هایی قادر به بهره برداری از فرصت های بازار جهانی خواهند بود که توانایی خلق و توسعه مزیت رقابتی را داشته باشند.
در واقع مزیت رقابتی، تمایز در ویژگی ها یا ابعاد هر شرکتی است که آن را قادر به ارائه خدمات بهتر از رقبا به مشتریان می کند یا مزیت رقابتی، ارزشی است که سازمان به مشتریان خود عرضه می کند به نحوی که در آن زمان این ارزش توسط رقبای بالقوه و بالفعل عرضه نمی شود.
لذا مفهوم مزیت رقابتی بیانگر برتری ناشی از توانایی های معین یا ترکیب توانایی هاست که رقیب برتر منحصرا و یا به مقدار زیادی نسبت به رقبا داراست. مزیت رقابتی نمی تواند با نگاه کلی در یک شرکت درک شود، بلکه توسط بسیاری از فعالیت های متمایز نظیر طراحی، تولید، بازاریابی، تحویل و تدارکات محصولات که شرکت اجرا می کند درک شود. در واقع هریک در فعالیت های شرکت حضور دارند و می توانند ایجاد تمایز کنند.
مسئولیت اجتماعی و زنجیره ارزش
یکی از نتایج مهم عمل به مسئولیت اجتماعی در توسعه پایدار، توجه به رفاه اجتماعی و حضور موثر در همیاری جمعی است. مباحث و مفاهیم مرتبط با مسئولیت اجتماعی بهعنوان پارادایمی جدید برای بنگاهداری مطرح شده است و برخی از صاحبان کسبوکار برای تحقق آن به برنامهریزی و اجرای برنامههای عملیاتی اقدام کردهاند.
با این توصیف، کسبوکارها بهتر است جدای از مسئولیتهای قانونی تعریف شده خود، در پایبندی به مسئولیت اجتماعی پیشرو باشد. مسئولیت اجتماعی بهطورعمده تعهدات شرکتی یا سازمانی را در قبال محیط طبیعی و اجتماعی شامل میشود و این تعهدات را در کنار فعالیت اقتصادی بنگاه قرار میدهد.
روح این نوع مسئولیت، بر اخلاق انسانی مبتنی است و در کنار نفع اقتصادی، به منافع ذینفعان شرکت یا سازمان نیز توجه دارد. از دیدگاه مرکز جهانی توسعه پایدار کسبوکار، مسئولیت اجتماعی شرکتها باید بهبهترینوجه صورت گیرد تا کیفیت زندگی بهبود پیدا کند.
بر این اساس، وظیفه اصلی نهادینهسازی وجدان حرفهای و باور به ایفای مسئولیتهای اجتماعی در وهله نخست متوجه مدیران، تصمیمگیران و سیاستگذاران است و سپس کارشناسان، صاحبان و مردم نیز توجه خود را به این مهم معطوف کردند. نتایج بررسیهای انجام شده نشان میدهد که مسئولیت اجتماعی شرکتی از شاخصههای مهم موفقیت کسبوکارها در مسیر توسعه پایدار است.
مفهوم مسئولیت اجتماعی، نه بهعنوان یک مُد اجتماعی و اقتصادی زودگذر، بلکه بهمثابه بخش مهمی از زنجیره ارزش شرکتها، ایفای نقش میکند. در واقع، فعالان اقتصادی اهداف مرتبط با مسئولیت اجتماعی را از ۳ منظر شرکتها، استانداردها و دانشگاهها دنبال کردهاند. برنامهریزی در این ۳ حوزه باعث شده است که مفاهیم جدیدی مانند فرصتهای اجتماعی پیشروی شرکتها قرار گیرد. نکته مهم اینکه مسئولیت اجتماعی میتواند بهعنوان نقطه اتکایی برای دستیابی به ارزش افزوده پایدار و توسعه بازارهای مالی مورد توجه قرار گیرد.
در برندهای بزرگ، اگر بخواهیم از مسئولیت اقتصادی شرکت فراتر برویم به مسئولیت قانونی میرسیم. پس از آن به مرحله مسئولیت اخلاقی میرسیم و در گام بعدی به مسئولیت بشردوستانه توجه میکنیم که این مهم بهصورت چرخهای کامل در ایجاد توسعهای پایدار در کسبوکارها نقش اساسی ایفا میکند.
