تعطیلات اخیر در کشور بسیاری از چالش های محیط زیستی و جاده ای کشور را دوباره مورد توجه قرار داد. جایی که بسیاری از جاده های کشور و به خصوص جاده های تهران به شمال روزهایی شلوغ و پرترافیکی را سپری کردند و بسیاری از مسافران ساعت های زیادی را در جاده ها در ترافیک به سر بردند.به همین دلیل نیز به نظر می رسد مسافارت های ایام تعطیلات در کشور نیازمند بازنگری جدی و برنامه ریزی دقیق و علمی است.
براساس آنچه مسئولان عنوان کرده اند متوسط روزانه تردد بین استانی از ابتدای تعطیلات شهریور ماه معادل ۲ میلیون ۲۱۶ هزار و ۶۱۳ وسیله نقلیه بوده و بیش از ۱۳ میلیون وسیله نقلیه از ۱۰ شهریور تا ۱۶ شهریور ماه وارد جادههای کشور شدهاند.
این آمار به خوبی نشان می دهد که جاده های کشور و به خصوص جاده های منتهی به شهرهای شمالی کشور چه روزهای شلوغی را پشت سر گذاشته اند.نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد این است که در بسیاری موارد محیط زیست قربانی این ترافیک جاده است و شرایط به شکلی است که برخی افراد با نادیده گرفتن حقوق شهروندی آشغال های خود را در طبیعت رها می کنند. نمونه بارز این اتفاق در تعطیلات گذشته در کمربندی عباس آباد رخ داد به شکلی که آشغال های زیادی در این منطقه ریخته شد.
نکته مهم در این زمینه این است که این موضوع هم به مسئولیت اجتماعی فردی باز می گردد و هم مسئولیت اجتماعی حاکمیتی.مسئولیت اجتماعی فردی بیانگر این است که افراد نباید آشغال های خود را در طبیعت رها کنند. این در حالی است که علی رغم فرهنگ سازی هایی که در این زمینه صورت گرفته همچنان این چالش فرهنگی در کشور وجود دارد. مسئولیت اجتماعی حاکمیتی اما زمانی است که دولت و حاکمیت می بایست امکانات لازم را برای حفاظت از طبیعت در اختیار شهروندان قرار بدهند. به عنوان مثال به جای اینکه یک سطل زباله کوچک را در معابر پرتردد قرار داده اند یک سطل بزرگ را قرار بدهند تا افراد برای ریختن زباله در آن ترغیب شوند و آشغال ها در اطراف سطل زباله ریخته نشود.
واقعیت این است که در کنار مسئولیت فردی در فرهنگ نریختن زباله، مسئولان و سازمانهای مختلف نیز وظیفه دارند برای فرهنگسازی اقدام کنند. از مسئولان این توقع وجود دارد که نسبت به مسئله محیط زیست، فعالیتهای بیشتری داشته باشند. با وضع قوانین و ایجاد آموزشهای گوناگون، مردم را نسبت به نریختن زباله آگاه کنند. از سوی پلیس راهنمایی و رانندگی جرایمی برای رانندگانی که اقدام به ریختن زباله میکنند، تنظیم شده است. این انتظار میرود با رانندگان متخلف برخوردی جدی شود تا رفته رفته شاهد از بین رفتن این عادت ناپسند باشیم.مسئولان با اجرا کردن قوانین و فرهنگسازی درست و مستمر و با رعایت کردن مداوم و احساس وظیفه مردم نسبت به فرهنگ نریختن زباله، ما میتوانیم با همکاری یکدیگر این فرهنگ پسندیده را در جامعه نهادینه کنیم.
اگرچه فعالان محیط زیست و سازمان های مردم نهاد، گام های بلندی در زمینه کاهش آسیب به طبیعت کشور برداشته اند اما این تلاش ها در برابر وسعت تخریب تاکنون تاثیر چندانی نداشته است. البته آسیب پذیرترین استان کشور از این حیث استان های شمال کشوراست.
بر اساس آمار منتشر شده میزان تولید زباله در سطح استان مازندران هم اکنون روزانه سه هزار تن است و این رقم در نوروز و روزهای تعطیل به شش هزار تن می رسد. متاسفانه کلانشهرهایی که به دلیل داشتن جاذبه های گردشگری با انبوه گردشگران مواجه می شوند در کنار آثار مثبت گردشگری، دچار برخی پیامدهای ناگوار هم می شوند که به نظر می رسد این موضوع ناشی از فقدان فرهنگ در کشورمان باشد. از این رو، این موضوع ضرورت پرداختن به مباحث زیست محیطی در مدارس را بیش از پیش مطرح می کند.
بازگشت به طبیعت در مورد بسیاری از مواد موجود در زباله به طول می انجامد و این مواد سالها باعث آلودگی و آسیب به محیط زیست می شوند. شیشه و قوطی های فلزی و بویژه آلومینیومی صدها سال روی زمین باقی می مانند. کیسه ها و ظروف پلاستیکی که یک روز به دلیل سبکی و دوام آنها ساخته شدند، امروزه عامل بزرگترین مشکلات زیست محیطی هستند. پلاستیک غیر قابل تجزیه است و کیسه های نایلونی به طور متوسط ۵۰۰ سال در محیط باقی می مانند. کیسه های پلاستیکی همراه باد همه جا پخش می شوند و بیشتر آنها سر از دریا در آورده با بلعیده شده به وسیله جانداران سبب مرگ آنها می شوند. چنانچه پلاستیک و نایلون موجود در زباله سوزانده شود، اسید کلریدریک ایجاد می کند که باعث آلودگی هوا و آسیب رساندن به انسان و دیگر موجودات می شود.
به همین دلیل ما باید بپذیریم که نسبت به محیط زیست و سلامتی شهرمان مسئول هستیم. ما باید خودمان توقع داشته باشیم که نباید در معابر و طبیعت آشغال بریزیم. پذیرش این وظیفه، به مرور موجب خواهد شد که تمام افراد نسبت به نریختن زباله احساس مسئولیت پیدا کنند.
