مسئولیت اجتماعی: از سوی سازمان جهانی بهداشت روز ۴ فوریه هر سال به عنوان روز جهانی سرطان نامگذاری شده است. سرطان یک مشکل سلامتی جامعه در تمام دنیاست . این بیماری تمامی افراد ، پیر و جوان ، غنی و فقیر ، مردان ، زنان و اطفال را مبتلا می کند.
سرطان رشد و گسترش غیرقابل کنترل سلولهاست که تقریباً تمامی بافت های بدن را می تواند مبتلا کند . سرطانهای ریه ، کولورکتال و معده جزء ۵ سرطان شایع در تمام دنیا در مردان و زنان می باشد . ما بین مردان سرطانهای ریه و معده شایعترین سرطانها در تمام دنیا هستند . در زنان شایعترین سرطانها ، سرطان سینه و تخمدان می باشند .
سالانه در بیش از یازده میلیون نفر بیماری سرطان تشخیص داده می شود . تخمین زده شده است که تا قبل از سال ۲۰۲۰ سالانه ۱۶ میلیون مورد جدید سرطان وجود خواهد داشت.
تعریف سرطان:
واژه سرطان به خانواده بزرگی از بیماریها اطلاق میشود که شامل رشد غیر طبیعی سلولهاست و این سلولها این قابلیت را دارند که به سایر نقاط بدن گسترش یابند و به آن حمله کنند. طی این بیماری، زیرمجموعهای از نئوپلاسمها شکل میگیرند؛ یک نئوپلاسم یا تومور درواقع دستهای از سلولها هستند که طی یک رشد غیر قابل کنترل بهوجود آمدهاند و معمولاً درنهایت به تشکیل یک توده میانجامند، اما این توده میتواند در سرتاسر بدن گسترش یابد.
این بیماری در هر قسمت از بدن مانند خون، پوست، سیستم گوارش، سیستم ادراری تناسلی، استخوان، ماهیچه، چشم و … ممکن است آغاز شود و در مراحل پیشرفته به سایر نواحی بدن گسترش یابد. بسته به این که توده تشکیل شده در کدام بخش از بدن باشد، علائم ظاهر شده نیز متفاوت خواهد بود. عوامل مختلفی در ابتلا به سرطان نقش دارند، ازجمله عوامل ژنتیکی، مواد شیمیایی، پرتوها و …
روشهای درمانی زیادی برای سرطان وجود دارد که باتوجه به نوع و میزان پیشرفت آن متفاوت خواهد بود؛ این روشها یا به درمان میانجامند و یا سرعت پیشرفت بیماری را کاهش میدهند. روشهای مختلفی مانند جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی، دارو درمانی و … وجود دارد؛ معمولاً جراحی در مراحل اولیه سرطان انجام میشود و گاهی لازم است برای درمان نوع خاصی از سرطان از ترکیبی از روشهای موجود استفاده شود.
از شروع سرطان تا متاستاز:
سرطان وقتی آغاز میشود که اطلاعات ژنتیکی یک سلول تخریب میشود و این اتفاق باعث تقسیم سلولی به میزان غیرقابل کنترلی شود. حاصل این تقسیم غیرطبیعی اغلب به شکل توده یا برجستگی ظاهر میشود که معمولاً به عنوان تومور شناخته میشود. تومور میتواند خوشخیم یا بدخیم باشد. تومور خوشخیم به خارج از محل اولیهٔ خود تکثیر نمییابد و وارد اندامهای دیگر نمیشود اما تومور بدخیم که از سلولهای سرطانی تشکیل میشود ابتدا در همان محل تکثیر میشود و اگر در این مرحله درمان شروع نشود آنها میتوانند به سایر اندامها مهاجرت کنند، تکثیر شوند و در نهایت تبدیل به سرطان تهاجمی شوند.
پس تومور میتواند رشد کند و بافتها یا ارگانهای سالم اطراف را تخریب کند یا ممکن است سلولهای سرطانی از تومور اصلی جدا شود و از طریق گردش خون یا سیستم لنفاوی به سایر قسمتهای بدن گسترش یابد که آن را متاستاز مینامند.
علل و عوامل ایجاد سرطان:
با اینکه هنوز علت بسیاری از سرطانها مشخص نشده است اما به نظر میرسد نوع شیوهٔ زندگی مثل قرار گرفتن طولانیمدت در برابر نور خورشید، سیگار کشیدن، نوع رژیم غذایی، عوامل روانی و معنوی یا مواد موجود در محیط زیست مثل مواد شیمیایی، رادیواکتیو و آزبستوز در ایجاد سرطان مؤثر هستند. این عوامل از طریق واکنشهای شیمیایی، رادیواکتیوی یا ویروسی باعث تولید سلولهای غیرطبیعی و ایجاد سرطان میشوند. دریافت کم آنتیاکسیدانها و مواد مغذی، دریافت بیش از حد کالری از طریق مصرف زیاد کربوهیدراتها و چربیها، به ویژه چربیهای غیراشباع از جمله عوامل ایجاد سرطان هستند که با تغذیهٔ نامناسب در ارتباط است. بهطورکلی برخی از علل ایجاد سرطان که تا امروز شناخته شده، شامل موارد زیر است:
- استعمال دخانیات
- مصرف الکل
- عوامل شغلی مثل تماس با مواد شیمیایی
- هورمونها
- آلودگیهای خاک و آب
- آلودگیهای هوا با آلایندههای صنعتی و آلایندههای ناشی از سوختوسوز
- آلودگیهای درون خانه و محیط مثل گرمایش تنور در خانههای روستایی
- آلودگی غذا
- داروهای مصرفی
- تابش پرتو
- عفونتهای مزمن
- رژیم غذایی و تغذیه نامناسب
پیشرفت سرطان یک پروسهٔ بیولوژیک پیچیده است که کاملاً شناختهشده نیست و تحقیقات دانشمندان هنوز در این زمینه ادامه دارد. اما هورمونها، شرایط ایمنی و دگرگونیهای توارثی در مواد ژنتیکی سلول، همگی میتواند در پیشرفت سرطان نقش داشته باشند. با این وجود سهم کوچکی از سرطانها توسط ژنهای معیوب به وجود میآید و تنها درصد کمی از سرطان یعنی بین ۲ تا ۱۰ درصد از مواد کل سرطان ارثی هستند. اما سرطانها با تغییر ماهیت ژنها به علت عوامل خطری که در بالا به آنها اشاره شد ایجاد میشود.
یکی از سرطانهای شایع بین زنان، به ویژه در ایران سرطان پستان است که هر کس به خصوص خانمها باید با علائم آن و راه های پیشگیری از آن به خوبی آشنا باشد تا بتواند دور از نگرانی بیش از حد و با آگاهی و شناخت درست جلوی این بیماری را بگیرد. به این اتفاق و راهکار درست، اطلاعرسانی سرطان پستان میگویند که با روند رو به رشد آن در کشور ما لازم است جای مشخص و مهمی به آن اختصاص داده شود تا بتوانیم با دستهای خودمان جلوی این بیماری بایستیم.
انتهای پیام/
