به گزارش رسانه مسئولیت اجتماعی: در عصر دیجیتال امروز، ورزشکاران فراتر از قهرمانان زمین مسابقه، به سفیران تغییر اجتماعی تبدیل شدهاند. مسئولیت اجتماعی ورزشکاران (CSR Athletes) مفهومی است که تعهد داوطلبانه آنها را برای حل چالشهای جامعه، از فقر و آموزش تا محیط زیست و سلامت توصیف میکند.
فوتبالیستها، با میلیونها دنبالکننده در ایران و جهان، قدرتمندترین ابزار برای ترویج این ارزشها هستند. در ایران، جایی که فوتبال نه تنها ورزش ملی بلکه پدیدهای فرهنگی است، پتانسیل مسئولیت اجتماعی ورزشکاران، عظیم اما هنوز ناشکفته باقی مانده. این مطلب به بررسی نقش کلیدی آنها، مثالهای موفق ایرانی، چالشها و راهکارها میپردازد.
نقش کلیدی فوتبالیستهای ایرانی در مسئولیت پذیری اجتماعی csr:
فوتبالیستهای ایرانی با بهرهگیری از شهرت خود، کمپینهای تأثیرگذاری راهاندازی کردهاند که مستقیماً زندگی هزاران نفر را تغییر داده است. این اقدامات نه تنها به برند شخصیشان اعتبار میبخشد، بلکه الگویی برای نسل جوان فراهم میکند.
– علی کریمی، اسطوره بیرحم به بیعدالتی: کریمی با بنیاد خیریه خود، بیش از ۵۰۰ کودک کار و خیابانی را تحت پوشش قرار داده و کمپین #کودکان_بدون_آینده را راهاندازی کرد. در سال ۱۴۰۲، با فروش پیراهنهای امضاشده، ۲ میلیارد تومان برای آموزش این کودکان جمعآوری کرد.
– مهدی طارمی، مدافع محیط زیست: ستاره پورتو در پروژه #سبز_با_طارمی با کاشت ۱۰ هزار نهال در جنگلهای شمال ایران (همکاری با سازمان حفاظت محیط زیست) شرکت کرد. طارمی همچنین در کمپین ضدپلاستیک در اروپا، میلیونها دنبالکننده ایرانی را به کاهش زباله ترغیب کرد.
– سردار آزمون، قهرمان سلامت عمومی: آزمون با کمپین #ورزش_برای_همه در زادگاهش گنبدکاووس، ۲۰ زمین فوتبال محلی برای کودکان روستایی ساخت و برنامههای پیشگیری از اعتیاد را با وزارت بهداشت پیش برد. در پاندمی کرونا، ۱ میلیارد تومان تجهیزات پزشکی اهدا کرد.
– علیرضا جهانبخش، حامی آموزش دختران: کاپیتان برایتون با حمایت از بنیاد دختران فوتبالیست، بورسیه تحصیلی برای ۲۰۰ دختر در سیستان و بلوچستان فراهم کرد و کمپین #دختران_قهرمان را در اینستاگرام با ۲ میلیون بازدید راهاندازی نمود.
علاوه بر فوتبالیستها، ورزشکاران دیگر نیز پیشتازند: هادی ساعی (تکواندوکار) با آموزش رایگان به زندانیان، و کیمیا علیزاده (تکواندوکار) با کمپین حقوق زنان، نشان دادهاند مسئولیت پذیری اجتماعی CSR فراتر از فوتبال است.
فوتبالیست تنها ورزشکارانی نیستند که فعالیتهای مسئولانه نسبت به جامعه انجام داده و به مسئولیتهای اجتماعی خود توجه میکنند، ورزشکاران نامآور ملی و بینالمللی کشورمان نیز هستتد که به میدان اخلاق حرفهای وارد شده و اقدامات مسئولانه اثربخشی انجام دادهاند. جهان پهلوان رسول خادم استوره ورزش کشتی و نامآور ملی است که با تمرکز بر توسعه مناطق محروم و توانمندسازی جوامع محلی، الگویی نوین از مسئولیت اجتماعی را ارائه داده است. او با تأسیس موسسه خیریه «خادمین علی بن ابیطالب (ع)» و همراهی جمعی از قهرمانان ورزشی، اقداماتی حیاتی همچون مدرسهسازی، آبرسانی به روستاهای دورافتاده، حمایت از اشتغال زنان سرپرست خانوار و تأمین ملزومات تحصیلی برای کودکان مناطق مرزی را به ثمر رسانده و در بحرانهایی نظیر سیل و زلزله، همواره با حضور مستقیم میدانی در خط مقدم امدادرسانی مردمی ایستاده است.
کمیل قاسمی و احسان لشکری، مدال آوران المپیک و جهان در راستای فعالیتهای مسئولیت اجتماعی خود به روستاهای مرزی ابراهیم بای و سیاه خوله استان خراسان رضوی کمک کردند.
حسن یزدانی دارنده ۱۰ نشان طلا، نقره و برنز المپیک و جهان، در راستای مسئولیتهای اجتماعی و فرهنگی اقدام به آزادی زندانیان جرائم غیرعمد نمود.
محمد انصاری ملیپوش و بازیکن اسبق باشگاه پرسپولیس با همت چندین ورزشکار سرشناس کشورمان مرکز خیریه شهید ایراهیم هادی را راهاندازی کرد.
این ورزشکان بخشی از جامعه ورزشی کشور هستند که به مسئولیتهای اجتماعی خود واقف شده و اقدامات مسئولانه انجام دادهاند.
چالشها و دستاوردها در ایران، آمار و واقعیتها
علیرغم موفقیتهای حاصل شده، موانع جدی نیز در این مسیر وجود دارد. طبق گزارش سال ۱۴۰۳ فدراسیون فوتبال ایران، تنها ۱۵ درصد از بازیکنان حرفهای به طور منظم در فعالیتهای مسئولیت اجتماعی (CSR) مشارکت میکنند.
علاوه بر این، آمارهای موجود نشان میدهند که ۷۰ درصد از کمپینهای ورزشی به دلیل فقدان حامی مالی در نیمهراه متوقف شده یا به بهرهوری نمیرسند. با این حال، میتوان این تهدید را با تعریف پروژههای مشترک به یک فرصت طلایی تبدیل کرد؛ به گونهای که با ایجاد شراکت میان جامعه ورزش و بانکهای پیشرو در حوزه مسئولیت اجتماعی (مانند بانکهای ملی و پاسارگاد)، خلاء بودجهای موجود از طریق منابع تخصیصیافته به امور عامالمنفعه جبران شود.
در سطح ساختاری نیز، تمرکز افراطی بر عملکرد ورزشی و نتایج فنی باعث شده تا جنبههای انسانی ورزش مغفول بماند، به طوری که فقط ۱۰ درصد از قراردادهای فعلی پیوستهای مسئولیت اجتماعی دارند. برای تغییر این رویکرد، بهترین فرصت، ایجاد الزامات قانونی در تدوین قراردادهای لیگ برتر است تا باشگاهها موظف شوند بخشی از تعهدات خود را به فعالیتهای اجتماعی اختصاص دهند.
از منظر ارتباطی، ما با چالش آگاهی پایین جامعه روبرو هستیم؛ چرا که حدود ۴۰ درصد از هواداران اساساً از برگزاری کمپینهای مسئولیت اجتماعی توسط باشگاهها محبوبشان بیخبر هستند. این گسست اطلاعاتی را میتوان با همکاری نزدیک با رسانههای تخصصی و تولید محتوای هدفمند برطرف کرد. علاوه بر این، در مواجهه با محدودیتهای رسانهای و سانسور احتمالی برخی کمپینهای حساس، قدرت پلتفرمهای دیجیتال و اینفلوئنسرهای ورزشی به عنوان یک فرصت جایگزین عمل میکند تا پیامهای اجتماعی بدون واسطه به گوش مخاطب برسد.
در نهایت، ریشه بسیاری از این چالشها در بیتوجهی به بازتابهای اخلاقی فعالیتهای ورزشی نهفته است. برای عبور از این وضعیت، ضروری است که با کسب دانش در حوزه اخلاق حرفهای، استانداردهای رفتاری در سطح کسبوکار و جامعه ارتقا یابد تا ورزش نه فقط به عنوان یک رقابت بدنی، بلکه به عنوان ابزاری برای تعالی اخلاق اجتماعی شناخته شود.
دستاوردهای برجسته: کمپین #فوتبال_برای_همه توسط پرسپولیس و استقلال (با حضور بیرانوند و حسینی)، ۵۰ هزار دختر را به فوتبال تشویق کرد و جوایز آسیایی کسب نمود.
یکی از نقش های مسئولیت اجتماعی، بهرهمندی از تجارب بینالمللی است، که در ادامه به نمونههایی از مثالهای جهانی برای الگوبرداری در کشور میپردازیم:
فوتبالیستهای جهانی الگویی عالیاند: کریستیانو رونالدو با توجه به مسئولیتپذیری خود، بیش از ۱۰۰ میلیون یورو برای خیریه جمع کرده؛ لیونل مسی با بنیادش ۱۰۰۰ مدرسه در آرژانتین ساخته؛ محمد صلاح در مصر کمپینهای ضدتحریم آموزشی راهاندازی کرده است. ایرانیها هم میتوانند با شراکتهای ملی و بینالمللی یا مجموعههای بینالمللی و ملی، همکاری مشترکی در کمپینها و اکشن پلنها انجام دهند (مانند AFC ،CSR و انجمن ملی مسئولیت اجتماعی در ایران ) این برنامهها را تکرار کنند با از تجارب کسب شده ایده برداری نمایند.
پیشنهادهای عملی برای نهادینهسازی مسئولیت اجتماعی در ورزش برای شکوفایی کامل، اقدامات زیر ضروری است:
۱. آموزش اجباری مسئولیت اجتماعی ورزشکاران در فدراسیونها، آکادمیهای فوتبال و المپیک.
۲. صندوق ملی مسئولیت اجتماعی ورزش با ۱% درآمد لیگهای برتر.
۳. همکاری رسانهای با پایگاه خبری مسئولیت اجتماعی برای پوشش زنده کمپینها و تولید محصولات رسانهای.
۴. ارزیابی ESG با ابزارهای دیجیتال برای سنجش تأثیر (مانند تعداد مشارکتکنندگان و کاهش کربن).
۵. جایزه سالانه مسئولیت اجتماعی ورزشکار توسط وزارت ورزش و فدراسیون.
۶. کمپینهای مشترک با شرکتهای صنعتی برای پایداری (مثل فولاد مبارکه و پرسپولیس).
۷. همافزایی شرکتهایی که متولی تیمها و باشگاههای (پتروشیمی خلیج فارس و استقلاق ، ملی مس و چادر ملو ) هستند.
فوتبالیستهای ایرانی با توجه به اخلاق حرفهای و مسئولیتهای اجتماعی خود نسبت به جامعه، محبط زیست و اقتصاد ورزش، نه تنها میتوانند جامعه را تغییر دهند، بلکه به توسعه پایدار ملی کمک کنند. مسئولیت اجتماعی، پلی است میان شهرت و خلاق حرفهای.
منتشرشده در پایگاه خبری رسانه مسئولیت اجتماعی – آذر ۱۴۰۴ | نوشته: سید رضا جمشیدی، مدیر رسانه CSR
