✍محمدرضا رضاپناه
دانشیار موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور
رئیس اتحادیه انجمن های علوم گیاهپزشکی ایران و عضو هیات مدیره شورای انجمن های علمی ایران
قلب تشکلهای اجتماعی و مدنی، افراد و داوطلب های فعال در مشارکتهای اجتماعی است و قلب تپندهی هر جامعه، مشارکت مردم آن جامعه در فعالیتهای اجتماعی است. مشارکتی که بخش اصلی آن از مسیر تشکلها و سازمانهای مردمنهاد و همچنین تشکلهای علمی یا حداقل برخی از آنها میگذرد.
اگر نخواهیم به گذشته دور برگردیم و در تاریخ علم و تشکلهای علمی کشور و منطقه کنکاش کنیم، شاید بتوان ۱۳۱۰ را سر آغاز دوره نوین تشکل های علمی به شمار آورد.
زمانی که با گردهمآیی تعدادی از فیزیکدانان ایرانی در آزمایشگاه فیزیک دانشکده علوم دانشسرای عالی، اولین تشکل علمی آغاز به کار کرد، هر چند مدتی بعد منحل شد، اما محفلهای خصوصی و غیررسمی از دانشمندان، استادان و دانشوران ثمر داشت و به انتشار نشریات علمی گوناگون انجامید. برای مثال، نشریه علمی آفات و بیماریهای گیاهی از ۱۳۲۵ منتشر شده است و در دهه ۴۰ انجمن بیماری شناسی گیاهی ایران بطور رسمی ایجاد و متعاقب آن کنگره گیاهپزشکی ایران شکل می گیرد.
کنگره هائی که یک یا دو سال یکبار، متخصصین حرفه ای با تجربه تا دانشجویان علاقمند و حتی فعالان صنف را دور هم جمع می کند. تبادل تجربه صورت می گیرد. رقابتها و رفاقتها شکل می گیرد و حتی مسئولین از آنها بهره می برند. جالب اینکه، کنگره های با سابقه برای حضور وزیر، با هم هماهنگ می کردند تا برنامه هایشان با هم همپوشانی نداشته باشند.
در قریب به یک قرن تلاش تشکل های علمی، تجارب خوب و بد بسیاری پیش روی ماست، نشانه ها، علائم و سندروم های بیماری در قلپ تپنده اجتماع از ابتدای ایجاد این تشکل ها به دلایل مختلف درونی، بیرونی و بدلکاری دیده شده است که با حکمت و احترام به تشکل ها از درون و بیرون آن قابل حل و احیا است.
با یادآوری اخلاق و الزامات تشکل های علمی و اجتماعی، مسئولیت پذیری اجتماعی را تمرین کنیم. کار داوطلبانه، هواداری علاقمندانه (Advocacy)، احترام به کسوت و از طرف دیگر رخصت به میانسالان و جوانان در تشکل های اجتماعی نباید آسیب ببیند تا اشخاص حقیقی و حقوقی در قالب تشکل های علمی، هنری، اجتماعی و صنفی اثر اجتماعی و مدنی خود را با رویکرد توجه به مسائل ملی و منطقه ای ایفا نمایند؛ تا النهایه، رویکردهای صحیح در مسئولیت اجتماعی شرکتها (CSR) به مسئولیت اجتماعی جهانی (GSR) درست، تام و اصولی منجر شود.
ببینید حافظ ما و جهان چه زیبا گفته است که حتی برای گوته نیز دلنشین بوده است:
دو یار زیرک و از باده کهن دومنی
فراغتی و کتابی و گوشه چمنی
من این مقام به دنیا و آخرت ندهم
اگر چه در پی ام افتند هر دم انجمنی
هر آن که کنج قناعت به گنج دنیا داد
فروخت یوسف مصری به کمترین ثمنی
بیا که رونق این کارخانه کم نشود
به زهد همچو تویی یا به فسق همچو منی
ز تندباد حوادث نمیتوان دیدن
در این چمن که گلی بوده است یا سمنی
ببین در آینه جام نقش بندی غیب
که کس به یاد ندارد چنین عجب زمنی
از این سموم که بر طرف بوستان بگذشت
عجب که بوی گلی هست و رنگ نسترنی
به صبر کوش تو ای دل که حق رها نکند
چنین عزیز نگینی به دست اهرمنی
مزاج دهر تبه شد در این بلا حافظ
کجاست فکر حکیمی و رای برهمنی؟
شورای انجمن های علمی ایران، اتحادیه های علمی وزارت علوم و وزارت بهداشت، هماهنگ با هم، ظرفیت اثرگذاری مثبت بر مسئولیتپذیری اجتماعی تا تبلور پارلمان علم (و فناوری) در کشور و منطقه را دارند. https://aippss.areeo.ac.ir/fa/news/11636
