کمیسیون مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی اتاق ایران سومین کارگاه از مجموعه کارگاه های ماهانه مسئولیت اجتماعی با موضوع برنامه ریزی مسئولیت اجتماعی و رویکرد انسجام بخشی بین سازمان و جامعه محلی را با سخنرانی دکتر مهدیه پورشاد، مدیرعامل انجمن انسان و زیست پایدار برگزار کرد.
به گزارش رسانه مسئولیت اجتماعی ، از سرفصل های مهم این کارگاه میتوان به ارتباط برنامه ریزی مسئولیت اجتماعی سازمان با شاخص های توسعه پایدار در جوامع محلی ، برنامه ریزی مشارکتی و انسجام بخشی بین فعالیت های مسئولیت اجتماعی سازمان و جامعه محلی و نکات کلیدی در تعریف و اجرای برنامه های مشارکتی توسعه جامعه محلی اشاره کرد.
دکتر مهدیه پورشاد، مدیرعامل انجمن انسان و زیست پایدار در ابتدا به تعریف توسعه پایدار پرداخت و گفت: توسعه به معنای کاهش فقر، بیکاری، نابرابری، ایجاد نظام اجتماعی مبتنی بر عدالت و افزایش مشارکت مردم در سرنوشت خود و امور سیاسی جاری میباشد اما با گذشت زمان مشخص شد که فقط مسائل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نیست که مردم با آنها روبرو هستند بلکه مسائل منابع طبیعی و محیط زیست هم موضوعاتی هستند که باید به آنها پرداخته شود.
پورشاد افزود: از همین رو واژه پایدار را در کنار توسعه قرار دادند و مفهوم توسعه پایدار ایجاد شد که به توسعه ای گفته می شود که نیازهای زمان حال را برآورده سازد بدون آنکه توانایی نسلهای آینده در برآورده سازی نیازهایشان را به خطر اندازد.
مدیرعامل انجمن انسان و زیست پایدار به معنای مسئولیت اجتماعی در توسعه پایدار اشاره کرد و بیان داشت: مسئولیت اجتماعی اقدامی توسعه ای با رویکردی پایدار، در راستای بهبود وضع موجود (طبیعی، اجتماعی، اقتصادی، زیرساختی و انسانی) است، بطوریکه این رویکرد، تبدیل به یک رفتار و اخلاق سازمانی شود.
وی اظهار کرد: مسئولیت اجتماعی مجموعه وظایف و تعهداتی است که بایستی در جهت حفظ و مراقبت از منافع جامعه تحت تاثیر اقدامات توسعه ای، برنامه ریزی و اجرا شود تا جامعه تحت نفوذ خود را در مسیر بهبود وضع موجود حمایت و توانمند سازد. مسئولیت اجتماعی روشی است که با کمک آن می توان مسیر پیشرفت جامعه و رسیدن کشور به توسعه پایدار را هموار کرد.
پورشاد در ادامه افزود: همچنین مسئولیت اجتماعی یک پروژه نیست که آغاز و پایان داشته باشد و با آمدن و یا رفتن افراد تغییر کند . مسئولیت اجتماعی یک باور سازمانی است که به دنبال خلق ارزش مشترک بین ذی نفعان مختلف است.
وی بیان داشت: ضرورت توجه به مسئولیت اجتماعی از دیدگاه زیست محیطی و اجتماعی-اقتصادی حائز اهمیت است. به عنوان مثال برای احداث یک کارخانه در یک سرزمین تغییراتی که از دیدگاه زیست محیطی ایجاد می شود شامل تغییر کاربری زمین و تخریب سرزمین، تغییرات اقلیمی، آلودگی آب، هوا و خاک، آلودگی صوتی و پسماند ناشی از حضور جمعیت و توسعه عملیات صنعتی و نفتی در آن سرزمین و محیط پیرامون آن اتفاق می افتد که باید با عملکرد صحیح مسئولیت اجتماعی در بخش زیست محیطی این آسیبها به حداقل برسد.
پورشاد خاطرنشان کرد: همچنین احداث این کارخانه اثراتی را در بخش اجتماعی-اقتصادی آن منطقه میگذارد که شامل اثر مستقیم بر تغییر الگوی کاربری زمینهای کشاورزی، جنگل و مراتع به صنعتی؛ تغییر در جمعیت منطقه در اثر مهاجرت افراد (نیروی کار)؛ ایجاد تضاد با مردم محلی در تملک اراضی و عدم توجه به سامانه های عرفی؛ افزایش آسیبهای اجتماعی؛ تغییر سیستم های اقتصادی، اجتماعی در نتیجه ایجاد موقعیت های شغلی جدید، درآمد ناهمسان و تغییر درآمد سرانه خانوار؛ تغییر در سیستم های فرهنگی، اجتماعی، تغییر در آداب و رسوم و عقاید و دگرگونی ارزش ها در اثر حضور افراد غیربومی؛ تضاد بین طرح های توسعه و حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی و تخریب زیبایی های منطقه به دلیل ساخت تاسیسات پر سر و صدا و بدمنظره و رها شدن تاسیسات پس از اتمام طرح است.
مدیرعامل انجمن انسان و زیست پایدار در ادامه افزود: به عنوان مثال زمانیکه نفت منطقه مسجدسلیمان به اتمام رسید شرکتها و واحدهای صنعتی که کار حفاری و تاسیسات آن منطقه را انجام داده بودند با اتمام فعالیت، منطقه را با همان شکل نامناسب و به جا ماندن لوله و تجهیزات از رده خارج شده رها کردند و رفتند در صورتیکه آن منطقه را نباید به حال خود رها میکردند و می بایست بعد از اتمام کار آسیبهای وارده به آن منطقه را به حداقل می رساندند.
پورشاد اظهار کرد: برنامه ریزی برای اقدامات و برنامه های مسئولیت اجتماعی در دو سطح متمرکز بیرون از سازمان و درون سازمانی وجود دارد. در سطح بیرون از سازمان حوزه کارفرمایی، نهادهای دولتی و غیردولتی، مردم محلی و شبکه های قدرت وجود دارند و در سطح درون سازمانی شرکا و سهامداران، کارکنان و پیمانکاران می بایست اقدامات لازم را انجام دهند.
وی در پاسخ به اینکه آیا اقدامات و برنامه های مسئولیت اجتماعی یک اقدام عام المنفعه و خیریه ای است، عنوان داشت: خیر بلکه اقدامات و برنامه های مسئولیت اجتماعی یک اقدام کاملا توسعه ای است. به عنوان مثال اگر در یک محیط فعالیت اقتصادی را آغاز کردیم و در همان ابتدا مشاهده شد که ساکنین محیط پیرامون مشکلات اقتصادی و معیشتی در واقع فقر درآمدی دارند در کنار تامین نیازهای اولیه، می توانیم به ایجاد کسب و کار برای ساکنین آن منطقه کمک کنیم تا در نهایت به مدیریت منابع پایه و حفظ محیط زیست کمک شود که این اقدام یک اقدام توسعه ای می باشد.
پورشاد خاطرنشان کرد: برنامه های مسئولیت اجتماعی می تواند به کاهش فقر قابلیتی یعنی بهبود زیرساختها و ارتقا دسترسی ذینفعان کلیدی و محلی به امکانات آموزشی ، بهداشتی، مالی و رفاهی کمک کند همچنین کمک به افزایش تاب آوری مردم در برابر حوادث غیرمترقبه و ارائه خدمات به نهادهای دولتی و بسترسازی ایجاد انسجام بین سازمانی از جمله اقدامات و برنامه های مسئولیت اجتماعی می باشد.
مدیرعامل انجمن انسان و زیست پایدار تصریح کرد: رویکرد اصلی برنامه ریزی مسئولیت اجتماعی ارتقا شاخص های توسعه انسانی پایدار در مسیر بهبود وضع موجود می باشد که رکن اصلی توسعه انسانی پایدار را ذینفعان و بویژه ذینفعان محلی تشکیل میدهند بنابراین مشارکت همه جانبه آنها در سرنوشت منطقه، حائز اهمیت بوده و نقش ساختاری دارد.
وی در خصوص تعریف توسعه انسانی پایدار افزود: چنان توسعه ای است که نه تنها باید رشد اقتصادی به همراه داشته باشد، بلکه باید منافع حاصل از رشد اقتصادی را منصفانه توزیع کند، به جای تخریب محیط زیست، آن را بسازد و به جای راندن مردم به حاشیه، آنها را از قدرت تصمیم گیری در سرنوشت خود برخوردار سازد.
پورشاد خاطرنشان کرد: توسعه انسانی پایدار چهار بعد دارد که شامل کیفیت زندگی؛ بعد طبیعی به معنی مدیریت سرزمین (منابع طبیعی و محیط زیست)؛ بعد سرمایه اجتماعی و سرمایه اقتصادی میباشد.
وی در ادامه به راهبردهای اصلی تدوین برنامه ی اقدام مشارکتی اشاره کرد و گفت: دو راهبرد انسجام بین سازمانی و اجتماعی؛ و مشارکت ذینفعان کلیدی از راهبردهای اصلی تدوین برنامه ی اقدام مشارکتی در راستای تعهد به مسئولیت اجتماعی شرکتها می باشد.
مدیرعامل انجمن انسان و زیست پایدار با اشاره به اینکه برای تدوین برنامه اقدام مشارکتی به چهار مرحله نیاز است، گفت: این چهار مرحله عبارتند از شناخت و تحلیل وضع موجود؛ شناسایی مشکلات و ظرفیت های محلی (شهری وروستایی)؛ شناسایی برنامه ها و طرح های بخش دولتی ، بررسی موانع تحقق پذیری این برنامه ها و شناسایی ذینفعان کلیدی و جلب مشارکت آنها.
وی در پاسخ به این سوال که مزایای انسجام بخشی بین سازمان و جامعه محلی به عنوان یک رویکرد راهبردی چه مواردی می تواند باشد؟ افزود: تجهیز منابع (انسانی، مالی، طبیعی و..) ، مدیریت نیروی انسانی و مدیریت منابع مالی ؛ عامل اصلی و راهبردی جهت تحقق اهداف برنامه ای و فرایند برقراری وحدت، یکپارچگی و هماهنگی در بین ذینفعان کلیدی از جمله مزایای انسجام بخشی بین سازمان و جامعه محلی می باشد.
پورشاد در خصوص اینکه برای شناخت، جلب اعتماد جامعه محلی و افزایش سطح تاثیرگذاری در مشارکت فعال جامعه محلی اقداماتی را باید انجام داد، گفت: این اقدامات شامل آگاهی رسانی(تامین اطلاعات جامع و عینی به منظور کمک به مردم در فهم مشکلات، فرصتها و راه حل ها)؛ مشورت (بازخورد گرفتن از مردم و ذینفعان اصلی و کلیدی در زمینه تحلیل ها، مشکلات و موانع و راه حلها)؛ توانمندسازی(اختیار تصمیم سازی نهایی را در اختیار مردم گذاشتن )؛ همکاری با جامعه محلی و ذینفعان دولتی(شریک بودن در تمامی ابعاد تصمیم گیری، شامل طراحی، برنامه ریزی، اجرا،پایش و ارزیابی و تعیین راه حل های اولویت دار) و مردم را درگیر فرآیند کار قرار دادن می باشد.
وی همچنین به برنامه ها و اقدامات مسئولیت اجتماعی در صندوق توسعه ملی ایران اشاره کرد و گفت: این صندوق در سه بعد توسعه زیرساختها و حفظ منابع طبیعی و محیط زیست؛ حمایت از صنعت نفت و گاز و توسعه مناطق محروم و پرداخت یارانه نقدی، به انجام اقدامات و برنامه ها می پردازد.
پورشاد افزود: از جمله اقدامات صندوق توسعه ملی ایران توسعه روستایی متمرکز بر مناطق محروم کشور؛ پرداخت یارانه نقدی؛ احیا دریاچه ارومیه و کشاورزی پایدار؛ کمک به توسعه باغات دیم و آبی؛ کمک به ایجاد فرصتهای شغلی جدید و بنگاه های زود بازده؛ کمک به طرح های آبخیزداری در راستای مدیریت منابع آب کشور؛ کمک به طرح های حفاظت از منابع طبیعی در راستای برنامه کشوری مدیریت جامع حوزه های آبخیز؛ کمک به توسعه صنعت پتروشیمی و نفت و توسعه زیرساخت های آموزشی، فرهنگ، بهداشتی و جاده ای می باشد.
در ادامه کارگاه خانم مینا کامران، بنیانگذار«روستاتیش» که پلتفرم توسعه و فروش محصولات روستایی است و ماموریت خود را توانمندسازی جوامع روستایی تعریف نموده و تلاش می کند از طریق فروش محصولات روستایی به مخاطبان خود، آنها را در انجام پروژه های توسعه روستا شریک کند؛ درباره این کسب و کار که در ایران با تمرکز بر ظرفیت های محلی راه اندازی شده صحبت کردند.
همچنین در ادامه این کارگاه علی ربانی، رئیس دبیرخانه مسئولیت اجتماعی صنعت پتروشیمی کشور در خصوص رونمایی از اولین سند استراتژیک مسئولیت اجتماعی در نمایشگاه ایران پلاست و اهمیت یک تعریف مشترک از مسئولیت اجتماعی مطالبی را مطرح نمودند.
در پایان نیز فیلم کوتاهی درباره تعهد مسئولیت اجتماعی شرکت سامسونگ نمایش داده شد.
فایل pdf کارگاه نیز برای مشاهده قرار داده شده است.
