تحریریه رسانه مسئولیت اجتماعی: به مناسبت روز ملی جمعیت، وقت آن است که بار دیگر به نقش کسبوکارها در این موضوع نگاه کنیم. وقتی صحبت از جمعیت میشود، معمولاً ذهنها به سمت سیاستهای دولتی و وامهای فرزندآوری میرود. اما آیا شرکتهای خصوصی هم در این معادله جایی دارند؟ واقعیت این است که بله؛ و شاید بیشتر از آن چیزی که فکر میکنیم.
در گفتوگوهای مربوط به جمعیت، معمولاً از محیط کار دوستدار خانواده صحبت میشود که همان نقطهای است که کسبوکارها را وارد ماجرا میکند. خیلی ساده بگوییم: یعنی جایی که یک مادر یا پدر شاغل، مجبور نباشد بین کار و خانواده یکی را انتخاب کند. این مفهوم شکلهای سادهای دارد؛ مادری که بعد از زایمان میتواند چند ماه دورکاری کند، پدری که برای بردن کودک به مهدکودک ساعت ورودش انعطاف دارد، شرکتی که هزینه مهدکودک کارکنان را تقبل میکند، یا مدیری که وقتی کودک کارمندش بیمار است، مرخصی استعلاجی را سخت نمیگیرد. شاید بگویید اینها چیزهای بدیهیاند، اما واقعیت این است که در بیشتر محیطهای کاری ایران، همین بدیهیات هم هنوز عملی نشدهاند.
اما چرا کسبوکارها باید به این موضوع اهمیت بدهند؟ دو دلیل دارد: یکی اخلاقی، یکی اقتصادی. دلیل اخلاقی روشن است؛ کارمند شما انسان است، نه ماشین و زندگی خانوادگیاش بخشی از کرامت اوست. دلیل اقتصادی اما جالبتر است؛ ایران دارد به سرعت به سمت سالمندی پیش میرود و کمتر از ده سال دیگر، نیروی کار کم میآید، هزینههای تأمین اجتماعی بالا میرود و بازار مصرف کوچک میشود. این یعنی مستقیماً به نفع خود کسبوکارهاست که از فرزندآوری و خانواده حمایت کنند. این دیگر فقط کار خیر نیست؛ سرمایهگذاری است.
ما در رسانه مسئولیت اجتماعی همواره کوشیدهایم نشان دهیم که پایداری واقعی زمانی رخ میدهد که دغدغههای اجتماعی به قلب تصمیمهای کسبوکار راه پیدا کنند، نه اینکه صرفاً در گزارشها و بیانیهها باقی بمانند. موضوع جمعیت و خانواده هم از همین قاعده مستثنی نیست.
نمونههای این رویکرد را هم در ایران و هم خارج از کشور میتوان دید. برخی شرکتهای ایرانی در سالهای اخیر حرکتهایی کردهاند؛ مهدکودک در محل کار، وام فرزندآوری، مرخصی اضافی برای پدران. اما این اقدامات پراکنده و بدون الگو ماندهاند. در خارج از ایران اما موضوع جدیتر است؛ برخی شرکتها نهتنها مرخصی والدین را بیشتر از حد قانون میدهند، بلکه برنامههای بازگشت تدریجی به کار و مشاوره خانوادگی هم دارند که برایشان یک مزیت رقابتی در جذب نیرو محسوب میشود.
پس چه باید کرد؟ لازم نیست از همان اول مهدکودک بسازید. میتوانید از چیزهای کوچک شروع کنید؛ با کارمندانتان صحبت کنید و بپرسید چه چیزی کارشان را راحتتر میکند، ساعت کاری شناور را برای والدین امتحان کنید، دورکاری جزئی را امکانپذیر کنید، یا اگر چند شرکت کوچک هستید، برای مهدکودک مشترک همکاری کنید.
روز ملی جمعیت فقط یک مناسبت نیست؛ فرصتی است برای اینکه هر کسبوکاری از خودش بپرسد ما چقدر برای کارمندانی که خانواده دارند، ارزش قائلیم. شاید پاسخ این سوال، آینده همان کسبوکار را هم تعیین کند.
