حرکت غیر طبیعی جمعیت ایران به سوی سالمندی و افزایش قابل توجه جمعیت سالمند کشور، تبعاتی اقتصادی و اجتماعی را در پی خواهد داشت و هزینههای گزافی را به دولت و مردم تحمیل خواهد کرد.
به گزارش رسانه مسئولیت اجتماعی، سالمندی جمعیت یک پدیده جهانی است بهطوریکه در اغلب کشورهای دنیا اندازه جمعیت سالمند و همچنین نسبت جمعیت افراد سالمند به جمعیت کلّ آن کشور در حال افزایش است. طبق گزارش «سالمندی» سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۹، جمعیت افراد ۶۵ سال و بالاتر از آن( +۶۵ سال) در جهان، ۷۰۳ میلیون نفر گزارش شده است که از این تعداد، ۲۶۱ میلیون نفر در شرق و جنوب شرق آسیا و بیش از ۲۰۰ میلیون نفر دیگر آن نیز در منطقه اروپا و آمریکای شمالی زندگی میکنند. از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۵۰، جمعیت سالمندان +۶۵ سال جهان دو برابر خواهد شد و از ۷۰۳ میلیون نفر به ۱,۵ میلیارد نفر افزایش پیدا خواهد کرد.
علاوه بر افزایش اندازه جمعیت سالمند جهان، سهم جمعیت سالمندان جهان نیز به صورت قابل توجهی در حال افزایش است. در سال ۱۹۹۰، سهم جمعیت سالمندان +۶۵ سال از کل جمعیت جهان، ۶ % بوده است و در سال ۲۰۲۰ به ۹,۳% رسیده است. این عدد در سال ۲۰۵۰ تقریباً به ۱۶% خواهد رسید.
در این میان، سهم سالمندی کشورهای در حال توسعه همچون ایران و کشورهای حداقل توسعه یافته بسیار قابل توجه خواهد بود.
گزارش سازمان ملل نشان میدهد که در سال ۲۰۵۰، سکونتگاه بیش از دو سوم جمعیت سالمندان +۶۵ سال جهان (۱ میلیارد و ۱۰۰ میلیون نفر) در کشورهای در حال توسعه خواهد بود.
همچنین سریعترین افزایش جمعیت سالمندان +۶۵ سال از ۲۰۱۹ تا ۲۰۵۰، در کشورهای حداقل توسعه یافته اتفاق میافتد؛ جایی که جمعیت سالمند +۶۵ سال از ۳۷ میلیون نفر در سال ۲۰۱۹ به ۱۲۰ میلیون نفر در سال ۲۰۵۰ خواهد رسید؛ یعنی ۲۲۵% افزایش.
در جدول ۲ نشان داده شده است. از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۵۰ و در یک بازه ۳۰ ساله، جمعیت سالمندان +۶۵ سال در منطقهی شمال آفریقا و غرب آسیا ۲۲۶% افزایش پیدا خواهد کرد که این میزان افزایش، سریعترین افزایش تعداد افراد سالمند +۶۵ سال در میان مناطق مختلف جهان است.
در کشوری همچون ایران درصد تغییرات اندازه جمعیت سالمند از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۵۰، بیش از ۷۳,۵% افزایش پیدا خواهد کرد.
این در حالی است که کمترین افزایش جمعیت سالمندان +۶۵ سال در اروپا و آمریکای شمالی رخ خواهد داد.
طبق آمار سازمان ملل متحد، همانطور که شکل ۱ نیز نشان میدهد، از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۵۰ سهم مناطق مختلف دنیا از کل جمعیت سالمند جهان تغییرات قابل تأملی خواهد کرد.
آن چنان که در شکل فوق پیداست، طبق آمار سال ۲۰۱۹، بالغ بر ۳۷% از جمعیّت سالمند جهان در مناطق شرق و جنوب شرق آسیا سکونت دارند. منطقه مذکور از این حیث در رتبه نخست قرار دارد. مناطق اروپا و آمریکای شمالی در رتبه بعدی قرار دارند. در سال ۲۰۱۹، مناطق مذکور سکونتگاه ۲۹% از جمعیّت سالمند جهان بودهاند.
در حال حاضر، اگرچه اندازهی جمعیت سالمند در مناطق توسعه یافته همچون اروپا، آمریکای شمالی و شرق و جنوب شرق آسیا بیشتر از سایر مناطق در جهان است، اما در آینده سهم این مناطق از جمعیّت سالمند دنیا با کاهش رو به رو خواهد بود و یا ثابت باقی خواهد ماند. طبق پیشبینی سازمان ملل، در سال ۲۰۵۰، سهم مناطق شرق و جنوب شرق آسیا از جمعیت سالمندان دنیا نسبت به سال ۲۰۱۹ بدون تغییر باقی خواهد ماند. همچنین منطقهی اروپا و آمریکای شمالی که عمدتاً کشورهای توسعه یافته را شامل میشود، سهم خود را از جمعیت سالمند جهان به میزان ۱۰% کاهش خواهند داد.
این در حالی است که سهم جمعیّت سالمند مناطق غرب آسیا و شمال آفریقا و آسیای مرکز و جنوبی از جمعیت سالمند جهان به ترتیب ۲% و ۴% افزایش پیدا خواهد کرد.
طبق تقسیمبندی کشورهای جهان توسط سازمان ملل متحد، ایران در منطقهی آسیای مرکز و جنوبی قرار دارد و از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۵۰، سهم ایران از جمعیّت سالمند +۶۵ سال جهان از ۰,۷۶% به ۱.۳۴% خواهد رسید و این یعنی بیش از ۴۳% افزایش.
حرکت غیر طبیعی جمعیت ایران به سوی سالمندی و افزایش قابل توجه جمعیت سالمند کشور، تبعات اقتصادی و اجتماعی را در پی خواهد داشت و هزینههای گزافی را به دولت و مردم تحمیل خواهد کرد.
برای کنترل و مدیریت درست تبعات ناشی از سالمندی جمعیت، لازم است مسئولان و مردم از الان به فکر راه چاره باشند و با پذیرفتن به هنگام و صحیح نقش و وظیفهی خود، اجازه ندهند وضعیت کشور در آینده بحرانی و وخیم گردد./ آنا
