بهروز بهزاد در گفت وگو با«مدیریت مسئولیت اجتماعی»:
در حالی که ایران از گذشته تاکنون دارای طبیعتی متنوع و غنی بوده اما امروز محیط زیست ایران با چالش تصمیم گیری و تصمیم سازی مواجه است. این در حالی است که کشورهایی که از نظر منابع طبیعی در درجه پایین ترین قرار دارند نگاه جدی تری به موضوع محیط زیست دارد و در این زمینه به دست آوردهای مهمی دست پیدا کرده اند. به نظر می رسد موضوع مسئولیت اجتماعی در حوزه محیط زیست در ایران و کشورهای توسعه یافته دارای تفاوت های جدی است. مسئولیت اجتماعی در حوزه محیط زیست هم فردی است و هم گروهی. با این وجود جامعه ایران در هر دو مورد با چالش های جدی مواجه است.به همین دلیل و برای تحلیل و بررسی این موضوع«مدیریت مسئولیت اجتماعی» با بهروز بهزاد اکولوژیست و رییس کمیته تخصصی محیط زیست شرکت مدیریت منابع آب وزارت نیرو گفت وگو کرده که در ادامه ماحصل این گفت وگو را می خوانید.
*جایگاه «مسئولیت اجتماعی» در حوزه محیط زیست کجاست؟
مسئولیت اجتماعی در همه حوزه های محیط زیست کاربرد دارد. هر فردی در هر کجا که زندگی می کند دارای مسئولیت اجتماعی نسبت به محیط زیست است.موضوع محیط زیست از جنبه های مختلف با موضوعات دیگر متفاوت است.محیط زیست یک مجموعه درهم آمیخته است که هدف اصلی آن تکامل است.این بخش های درهم آمیخته نیز به صورت منسجم با هم کار می کنند.در نتیجه مسئولیت اجتماعی هم حالت فردی دارد و هم گروهی. فرد یا گروهی که در جامعه زندگی می کند در شرایط مختلف خود را با مسئولیت اجتماعی در زمینه محیط زیست همراه می بیند و این موضوع با تاروپود زندگی وی در هم تنیده شده است.به همین دلیل نیز به صورت فردی و گروهی می تواند نمود داشته باشد.این موضوع بیشتر بستگی به این دارد که ما در چه حوزه ای از محیط زیست قصد فعالیت داریم.به صورت فردی همه انسان هایی که در کره زمین زندگی می کنند نسبت به منابع طبیعی که خداوند در اختیار آنها قرار داده مسئولیت دارند.همه این افراد در جامعه زندگی می کنند و هنگامی که فردی در یک جامعه زندگی می کند دارای مسئولیت گروهی و همگانی نیز خواهد بود.
*مهم ترین موانع تحقق مسئولیت اجتماعی در حوزه محیط زیست در ایران چیست؟
دو مقوله«آگاهی» و«آموزش» مهم ترین موانع تحقق مسئولیت اجتماعی در حوزه محیط زیست در ایران هستند.واقعیت این است که در جامعه ایران در سطح تصمیم گیران و تصمیم سازان در حوزه محیط زیست آگاهی کافی وجود ندارد.به همین دلیل تصمیماتی که اتخاذ می شود در چارچوب مصحلت محیط زیست نیست.این عدم آگاهی نیز به محیط زیست آسیب خواهد زد. هنگامی که فردی از آگاهی و تخصص لازم در زمینه محیط زیست برخوردار نیست اما درباره این حوزه تصمیم گیری می کند باید منتظر پیامدهای ناگوار چنین تصمیماتی برای محیط زیست باشیم.متأسفانه در سال های گذشته ما از این اتفاق ضربه زیادی خورده ایم. آگاهی با آموزش به دست می آید.آگاهی درباره محیط زیست باید از سنین پایین آغاز شود تا فردی که به سن بالندگی می رسد و به جایگاه تصمیم گیری می رسد بتواند با آگاهی کامل درباره اهمیت محیط زیست تصمیم گیری کند.بدون شک اگر چنین اتفاقی رخ می داد ما با وضعیت کنونی درباره محیط زیست مواجه نبودیم.در کشورهای توسعه یافته اغلب مسئولانی که درباره محیط زیست تصمیم گیری می کنند از آگاهی و دانش کافی در این زمینه برخوردار هستند.این رویکرد از نوع اظهار نظرهایی که درباره محیط زیست انجام می دهند مشخص است.به همین دلیل دو موضوع آگاهی و آموزش باید به صورت پایه ای در جامعه مورد توجه قرار بگیرد تا در سطوح عالی شاهد تصمیم گیری های علمی و منطقی درباره محیط زیست باشیم.
*در یک مقایسه تطبیقی بین مسئولیت اجتماعی در حوزه محیط زیست در ایران و کشورهای توسعه یافته انجام چه تفاوت هایی را مشاهده می کنید؟
مهم ترین تفاوت در این زمینه، عدم آگاهی نسبی مسئولان اجتماعی،سیاسی و اقتصادی در موضوع محیط زیست است.برخی از مسئولان کشور به عنوان یک موضوع لوکس به محیط زیست نگاه می کنند و افرادی مانند ما که در حوزه محیط زیست فعالیت می کنیم را به «غربزدگی» متهم می کنند.این در حالی است که از گذشته بسیار دورتاکنون آموزه های تمدنی و فرهنگی ایرانیان همواره به سازگاری و احترام به طبیعت تأکید کرده است.از سوی دیگر گونه های جانوری زیادی در گذشته در آسیا وجود داشته اند که به مرور زمان از بین
رفته ،اما همچنان در ایران وجود دارند و به حیات خود ادامه می دهند.نمونه بارز این جانوران تمساح پوزه کوتاه،گوره خر ایرانی و گوزن زرد ایرانی است که همچنان در طبیعت ایران زندگی می کنند.متأسفانه در سال های گذشته به دلیل چالش های اجتماعی و اقتصادی که در کشور وجود داشته موضوع محیط زیست به یک موضوع فرعی و در اولویت های بعدی تبدیل شده است. این در حالی است که پتانسیل بالای طبیعی ایران می تواند شرایطی را فراهم کند که موضوع محیط زیست دوباره جزئی از اولویت های نخست جامعه ایران قرار بگیرد.تنها در چنین شرایطی است که می توان مدعی شد مسئولان جامعه ما نسبت به کشورهای دیگر در زمینه محیط زیست از آگاهی بالاتری برخوردار هستند.
