تحریریه رسانه مسئولیت اجتماعی: تالاب بینالمللی انزلی بار دیگر ثابت کرد که گنجینهای ناشناخته از تنوع زیستی ایران است. بهار امسال، پرندهای که پیش از این هیچگاه در شمال کشور ثبت نشده بود، توسط یکی از پرندهنگران فعال استان مشاهده و مستندسازی شد. این ثبت جدید نهتنها دامنه پراکنش این گونه را در ایران گسترش داده، بلکه نقش کلیدی مشارکت مردمی در پایش زیستمحیطی را نیز برجسته کرده است.
در ایران چهار گونه خروسکولی معمول و شناختهشده وجود دارد: خروس کولی معمولی، خروسکولی دمسفید، خروسکولی ابروسفید (شکمسیاه) و خروسکولی سینهسیاه. پیش از این، سه گونه نخست در حوزه زیستگاههای تالابی استان گیلان گزارش و ثبت شده بودند؛ بهویژه خروسکولی ابروسفید که در سطح جهانی دارای وضعیت جمعیتی بحرانی است و حضور آن در تالابهای گیلان اهمیت ویژهای داشت.
اما اکنون برای نخستین بار، خروسکولی سینهسیاه نیز به فهرست گونههای ثبتشده در این استان افزوده شده است. عباس عاشوری، معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیطزیست استان گیلان، با اعلام این خبر تأیید کرد که این گونه در بهار امسال در حوزه تالاب بینالمللی انزلی مشاهده و مستندسازی شده است.
ثبت تاریخی توسط یک پرندهنگر داوطلب
نکته قابلتوجه در این ثبت جدید، نقش جامعه مدنی و پرندهنگران داوطلب است. پانتهآ گلزاری، از پرندهنگران فعال استان گیلان، موفق به مشاهده و مستندسازی این گونه در تالاب انزلی شده است.
پیش از این هیچ گزارش مستندی از حضور خروسکولی سینهسیاه در شمال ایران وجود نداشت، هرچند گزارشهایی غیررسمی از مشاهده این گونه در سال گذشته در استخرهای حاشیه شهر رشت مطرح شده بود. با ثبت قطعی این پرنده در تالاب انزلی، این احتمال مطرح شده که دامنه پراکنش این گونه در سالهای اخیر به سمت شرق و شمال گسترش یافته باشد؛ موضوعی که هماکنون توسط کارشناسان در حال بررسی و تحلیل است.
شناخت خروسکولی سینهسیاه
خروسکولی سینهسیاه از پرندگان کنارآبزی است که ۲۶ سانتیمتر طول دارد. این پرنده زیبا با مشخصات زیر شناسایی میشود:
– پاهای بلند
– رو تنه قهوهای شنی
– سر سیاه
– زیرتنه سیاه و سفید
– دو طرف چانه و پهلوهای گردن سفید
زیستگاه این پرنده حاشیه آبهای شور و شیرین و مناطقی با پوشش گیاهی کم است و در سواحل شنی جوجهآوری میکند.
اینجا دقیقاً همان نقطهای است که مسئولیت اجتماعی از حیطه شعار خارج میشود و به عمل تبدیل میگردد. وقتی شهروندی آگاه، بدون هیچ چشمداشتی ساعتها در طبیعت رصد میکند و دادهای را ثبت مینماید، در واقع دارد نقش خود را به عنوان یک ذینفع مسئول ایفا میکند؛ کسی که میداند پایداری زیستمحیطی، پیششرط توسعه پایدار است و همه ما در قبال آن مسئولیم. این همان مدلی از مشارکت است که در رسانه مسئولیت اجتماعی همواره بر آن تأکید داریم؛ جایی که حفاظت از محیطزیست از انحصار نهادهای دولتی خارج شده و به یک باور همگانی تبدیل میشود.
مشارکت مردمی؛ بازوی توانمند حفاظت از محیطزیست
عاشوری ضمن قدردانی از تلاشهای جامعه پرندهنگران و دوستداران طبیعت در ثبت و گزارش گونههای ارزشمند حیاتوحش، تأکید کرد:«مشارکت فعال علاقهمندان به طبیعت و ثبتهای میدانی آنان نقش مهمی در تکمیل اطلاعات علمی درباره تنوع زیستی کشور و برنامهریزی مؤثر برای حفاظت از زیستگاههای ارزشمند دارد.»
این ثبت جدید بار دیگر ثابت میکند که حفاظت از محیطزیست و پایش تنوع زیستی، امری نیست که تنها بر دوش نهادهای دولتی باشد. حضور داوطلبانه شهروندان آگاه و متعهد، میتواند به عنوان بازوی نظارتی و اطلاعاتی قدرتمندی عمل کند که هم در تکمیل دادههای علمی کشور مؤثر است و هم در جلب توجه مسئولان به اهمیت حفظ زیستگاههای طبیعی نقشآفرینی میکند.
تالاب انزلی به عنوان یکی از ارزشمندترین زیستگاههای تالابی ایران، با این ثبت جدید بار دیگر اهمیت خود را به عنوان پناهگاه تنوع زیستی کشور نشان داد.
