✍ نصرالله شریفی/ روزنامهنگار
کارشناس توسعه اجتماعی و ارتباطات راهبردی
در عصر کنونی ارتباطات، رسانه تنها یک ابزار بازتابدهنده رویدادها نیست، بلکه به مثابه یک «نهاد توسعهگر» عمل میکند که در تار و پود جامعه، وظیفهای سترگ به نام «مسئولیت اجتماعی» را بر دوش دارد. مفهوم رسانه عملگرا در این میان، گذار از «خبررسانی منفعل» به «کنشگری آگاهانه و راهبردی» است که با هدف ارتقای توسعه اجتماعی و پایداری مدنی تعریف میشود.
از اطلاعرسانی تا تحولآفرینی
رسانه عملگرا، با اتکا به «اخلاق حرفهای» و «شفافیت ساختاری»، نه تنها در مقام ناظر بر ارکان قدرت، بلکه در جایگاه تسهیلگرِ حل مسائل اجتماعی قرار میگیرد.
در این رویکرد، رسانه با شناسایی خلاءها و چالشهای جامعه از فسادستیزی تا توسعه پایدار شهری، به دنبال ارائه راهکارهای عملیاتی است.
این مدل رسانهای، بر پایهی گفتمان «راهبردی» بنا شده است؛ به این معنا که هر کنش رسانهای، پیامدی سنجیده برای بهبود وضعیت جامعه در پی دارد.
به کارگیری رسانه عملگرا در سطوح مختلف جامعه
در توسعه و عمران شهری:
رسانه با تمرکز بر «شهراندیشی»، نه تنها مطالبات شهروندان را بازتاب میدهد، بلکه به عنوان حلقه واسط میان تخصص فنی و نیازهای عمومی، به سیاستگذاران در اتخاذ تصمیمات دقیقتر یاری میرساند.
این کارکرد در مناطق در حال توسعه، نقشی حیاتی در همافزایی ظرفیتهای محلی ایفا میکند.
در حکمرانی و مقابله با فساد:
رسانه عملگرا با رویکرد «مبارزه با فساد»، به شفافیت اطلاعاتی میپردازد.
این نوع رسانه با پرهیز از جنجالسازی زرد، به بررسی ریشهای ساختارها پرداخته و هزینههای اجتماعی ناشی از عدم شفافیت را کاهش میدهد.
در ارتقای سرمایه اجتماعی:
رسانه با ترویج فرهنگ مسئولیتپذیری و تبیین حقوق و تکالیف شهروندی، به تقویت اعتماد عمومی کمک میکند.
رسانه عملگرا در این بخش، با تولید محتوای هوشمندانه، آگاهی عمومی را به «توانمندی مدنی» تبدیل مینماید.
نتیجه سخن
مسئولیت اجتماعی در رسانه، یک انتخاب نیست؛ بلکه الزامی راهبردی برای بقای اعتماد در جامعه است.
رسانه عملگرا با عبور از تقابلهای کاذب، بر «منافع کلان ملی و منطقهای» متمرکز میشود.
چنین رسانهای، صدای بیصدایان است و در عین حال، چراغی در مسیرِ سیاستگذاران برای شناسایی مسیرهای بهینهی توسعه
تعهد به این رسالت، یعنی تبدیل کردن «آگاهی» به «کنش» و «کنش» به «بهبود کیفیت زندگی»؛ این همان جوهره اصلی رسانه در عصر تحولات پیچیده اجتماعی است.
