«رسانه مسئولیت اجتماعی»- منیژه بازیار: مسئولیت اجتماعی شرکت ها ایده جدیدی است که بنیان آن این است که میان سرمایه گذاری سودده و منتفع ساختن مردم به ویژه تهی دستان ارتباط مستحکمی برقرار می سازد.
به عبارت دیگر مسئولیت سرمایه گذار و کارآفرین را تنها در برابر سود خود نمی داند بلکه وجه اصلی این مسئولیت را در قبال مردم و جامعه می داند هرچند در ادبیات کلاسیک و سنتی اقتصادی و سیاسی در این باره اشارت متعددی وجود دارد اما این ایده با ابعاد خیرخواهانه و انسان دوستانه خود به ویژه مربوط به دو دهه گذشته است.
از این رو که علاوه بر فقر زدایی به توانمندی سازی مردم افزایش ضریب شاخص های امنیت انسانی، امنیت زیست محیطی و برابری های اجتماعی و انسانی از خلال کارآفرینی و سرمایه گذاری توجه دارد این ایده در بسیاری کشورها مورد توجه قرار گرفته است.
با اینکه گزارشهای زیادی در مورد مسئولیت اجتماعی شرکتها در امریکا ارایه می شود و آمارهای زیادی در مورد شرکتهای بزرگ امریکایی که در این زمینه فعال هستند منتشر می شود، ولی کارشناسان اروپایی بر این باورند این قاره قدمت بیشتری در حوزه انجام مسئولیتهای اجتماعی دارد و سازمان یافته تر در این حوزه کار می کند.
شرکتها در قاره اروپا انجام مسئولیتهای اجتماعی توسط شرکتها الزام قانونی ندارد ولی کمتر شرکتی را می توان یافت که در این زمینه فعالیت نکند. طبق گزارش ارایه شده در سالهای اخیر اروپا در حوزه انجام مسئولیتهای اجتماعی فعال تر از دیگر قاره ها بوده است و شرکتهای فعال در این قاره تمرکز اصلی خود را روی تغییرات جوی و تلاش برای کاهش رد پای کربن قرار داده اند.
بر مبنای گزارش های موجود این روند از سال ۲۰۱۶ تا کنون سرعت گرفته است و تعداد پروژه های فعال با انرژی های پاک و تعداد نیروگاه های فعال با انرژی های تجدید پذیر در این قاره رشد کرده است.
وضعیت مسئولیت اجتماعی در اروپای شرقی
کشورهای اروپای شرقی همچون کشورهای جهان سوم دچار فقر ساختاری اقتصادی یا توده های فقر زده و ناتوان نبودند اما گذار از اقتصاد سوسیالیستی به اقتصاد بازار آزاد پس از انقلابات ۱۹۸۹ در این کشورها و آسیب های ناشی از این گذار در نیمه دهه ۱۹۹۰ موجب شد تا کشورهای اروپای شرقی با هدایت اتحادیه اروپایی شکل جدیدی از جذب سرمایه و کارآفرینی را به جای خصوصی سازی لجام گسیخته و بی برنامه در پیش بگیرند که ایده مسئولیت اجتماعی شرکت ها در کانون توجه آن قرار داشت.
اجرای این ایده با توجه به زمینه مساعدی که در اروپای شرقی به دلیل نیروی انسانی ماهر زیرساخت های فراهم جامعه مدنی پیشرفته و فرهنگ توسعه یافته و نیز حمایت های اتحادیه اروپایی محرک های میهن دوستانه و ایدئولوژیک با توفیق های بسیاری در حوزه مسائل اقتصادی زیست محیطی و امنیت کاری همراه بود.
با این حال که نمی توان تمام این توفیق ها را به اجرای مسئولیت اجتماعی شرکت ها محدود کرد اما مسئولیت اجتماعی شرکت ها با وضع استانداردهایی مشخص بر روند سرمایه گذاری و کارآفرینی در اروپای شرقی به شکل دهی روند اقتصادی به صورتی خیروخواهانه و انسان دوستانه تاثیر بالایی داشت.
با این حال مسئولیت اجتماعی شرکت ها در برابر خود چالش های بسیار عمده ای مانند تشدید رقابت جهانی در حوزه اقتصادی به ویژه جذب سرمایه گذاری و تکنولوژی کاستن از هزینه های تولید بحران مالی بین المللی و تشدید بحران درونی دراتحادیه اروپایی را مشاهده می کند که ادامه اجرای آن را با دشواری بسیاری مواجه می سازد.
انتشار اوراق قرضه سبز
اروپا اولین قاره ای بود که اوراق قرضه سبز را منتشر کرد و انتشار این اوراق قرضه به معنای جمع آوری منابع مالی توسط شرکتهای فعال در حوزه های زیست محیطی از بازار سهام بود.
این سیاست در سال ۲۰۱۷ برای اولین بار در اروپا استفاده شد و در ابتدا تصور می شد که استقبال اندکی از آن شود ولی بعد از اینکه مردم و دولت ها متوجه شدند با منابع مالی جمع آوری شده از این طریق چه پروژه هایی قابل اجرا است و چه تغییرات بزرگی در سطح جهانی امکان ایجاد را دارد، سرمایه گذاری روی آن افزایش یافت.
فرانسه اولین کشور اروپایی بود که اوراق قرضه سبز را منتشر کرد.شرکتهای فرانسوی در مقایسه با دیگر کشورهای اروپایی نقش فعال تری در عرصه مسئولیتهای اجتماعی دارند و آمارها نشان می دهد بالغ بر ۳۴ درصد از شرکتهای این کشور، اولین و اصلی ترین سیاست خود در حوزه مسئولیتهای اجتماعی را توجه به مسایل زیست محیطی و کاهش انتشار کربن اعلام کرده اند.
همسویی مسئولیت اجتماعی شرکت ها با اقتصاد کشورها
در کشورهایی که شرکتها در حوزه مسئولیتهای اجتماعی فعال تر هستند، اقتصاد پویا تر، ثبات اقتصادی بیشتر و سطح خلاقیت و نوآوری در اقتصاد بالاتر است. در این کشورها بستر برای رشد اقتصادی فراهم است و زمینه برای گذر از بحران های سخت اقتصادی و مالی فراهم می شود.
در این کشورها، در سالهای سخت اقتصادی شرکتها فعالانه در حوزه مسئولیتهای اجتماعی نقش ایفا می کنند و از این طریق می توانند باری از مشکلات اقتصادی دولت بردارند.
نشریه سی اس ار با اشاره به نقش مسئولیتهای اجتماعی شرکتها در عملکرد اقتصادی اروپا نوشت:« در اغلب کشورها، شرکتها به طور مجزا در مورد انجام مسئولیتهای اجتماعی تصمیم گیری می کنند ولی در اروپا یک قانون نانوشته ای وجود دارد که بر مبنای آن، اهداف شرکتها در انجام مسئولیتهای اجتماعی همسو با اهداف اقتصادی کشور است».
در این کشورها، در سالهای بحران اقتصادی جای خالی دولت در بخش های اقتصادی و حمایتهای اجتماعی توسط شرکتها پر می شود و در سالهای رونق، شرکتها سرمایه گذاری در پروژه های زیرساختی و ارایه خدمات آموزشی را در دستور کار خود قرار می دهند.
به همین دلیل است که اروپا را می توان از موفق ترین الگوهای دنیا در عرصه انجام مسئولیتهای اجتماعی دانست و در رسانه های این قاره از انجام مسئولیتهای اجتماعی شرکتها به عنوان یکی از مهم ترین ارزشهای اقتصادی آنها نام برده شده است.
این نشریه در بخش مهمی از این گزارش به ضرورت سرمایه گذاری شرکتها در حوزه فعالیتهای نوآورانه به عنوان بخشی از مسئولیتهای اجتماعی خود اشاره کرده و می نویسد:« با اینکه همسو شدن سیاستهای مسئولیتهای اجتماعی شرکتها با دولت می تواند تاثیرات ماندگاری در اقتصاد به جای بگذارد، ولی حضور شرکتها در عرصه فعالیتهای نوآورانه هم ضروری است و نمی توان این ضرورت را نادیده گرفت.
باید این فرهنگ در شرکتها ایجاد شود که حضور در عرصه های نوآورانه یک ضرورت است و می تواند آینده اقتصادی کشورها را متحول کند. به همین دلیل تخصیص بخشی از منابع مالی بخش مسئولیتهای اجتماعی به فعالیتهای نوآورانه، سیاستی درستی است».
