رییس اتاق بازرگانی ایران و ایتالیا در گفت وگو با«رسانه مسئولیت اجتماعی»:
حاکمیت شرکتی مجموعه مکانیسمهای هدایت و کنترلی درونسازمانی و برونسازمانی میباشد که تعادل مناسب و معقولی میان حقوق صاحبان سهام از یک سو و نیازها و اختیارهای هیئتمدیره از سوی دیگر برقرار مینماید. سیستم حاکمیت شرکتی توزیع حقوق و مسئولیتهای ذینفعان مختلف شرکتها اعم از مدیران، کارکنان، سهامداران و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی که از فعالیتهای شرکت تأثیر پذیرفته و بر آن اثر میگذارند، مشخص میکند.به همین دلیل و برای تحلیل و بررسی نقش مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی و موانع پیش روی«رسانه مسئولیت اجتماعی با مهندس احمد پورفلاح عضو اتاق بازرگانی ایران و رییس اتاق مشترک ایران و ایتالیا گفت وگو کرده که در ادامه ماحصل این گفت وگو را می خوانید.
*مفهووم مسئولیت اجتماعی چه جایگاهی تاریخی در جامعه ایران دارد؟
مفهوم مسئولیت اجتماعی در گذشته در تعالیم مربوط به حوزه بازار و در تعالیم حوزه کسب و کار در حال حاضر مفهوم جدیدی به شمار نمی رود.در گذشته بخش هایی از اهالی بازار در مقیاس بخش،شهر یا استان مسئولیت خود را به خوبی انجام می دادند. برخی نیز به صورت ملی در این زمینه فعالیت می کردند.این در حالی بود که این افراد به دلایل مختلف تمایل نداشتند فعالیت های آنها به صورت عمومی مطرح شود.به همین دلیل نیز کمک ها به صورت پنهانی و محرمانه انجام می شد.از سوی دیگر اداره مالیات همواره به دنبال افراد متمکن بود تا حق و حقوق دولت مستقر را از آنها بگیرد. به دلیل رشد جمعیت و افزایش گرفتاریهای آحاد جامعه باید رویکرد سنتی توجه به امر خیر را به رویکرد سیستمی تغییر داد. باید افرادی که به گرفتاریهای اجتماعی فکر میکنند در قالب یک مؤسسه خیریه به مسائلی که دولت مسئولیت ندارد و یا نمیتواند مسئولیت کامل آن را به بر عهده بگیرد توجه کنند.
*آیا این اتفاق در ایران رخ داده است؟
در شرایط کنونی مسئولیت اجتماعی بخش لایتجزای حاکمیت شرکتی در ایران به شمار می رود.به همین دلیل نیز اگر مسئولیت اجتماعی در شرکت ها وجود نداشته باشد رویکرد حاکمیت شرکتی به نتیجه نمی رسد.امروز مجموعه های زیادی وجود دارند که به وسیله فعالان اقتصادی و بنگاه داران اداره می شود. در همه کشورهای جهان نیز وضعیت به همین صورت است.ما معتقدیم همه کارها را دولت نمی تواند به تنهایی انجام بدهد و بخشی از کارها باید به بخش خصوصی واگذار شود. حرکت جامعه به سوی ماشینی شدن و رشد تکنولوژی زمینه افزایش گرفتاریهای جسمی و روحی و نیاز به بازسازی شرایط را برای آحاد جامعه فراهم میکند. از آنجایی که به نسبت رشد جامعه، گرفتاریهای اداره آن نیز افزایش مییابد، نمیتوان از دولت انتظار داشت تا مشکلات و گرفتاریهای شکلگرفته را بدون پشتوانه ظرفیتهای مدنی جبران کند به همین دلیل در بسیاری از کشورهای صنعتی بخشی از مسئولیت اداره جامعه بر عهده بخش خصوصی است.ما با مشکلات سیستمی مواجه هستیم و به همین دلیل بخش خصوصی باید در کنار دولت قرار داشته باشد تا کمبودها و ضعف ها جبران شود.امروز در حوزه درمانی،کودکان کار و زنان بی سرپرست مشکلاتی وجود دارد که حل کردن آنها به تنهایی از عهده دولت برنمی آید. این در حالی است که دولت دارای مشکلات خاص خود است.ما در اتاق بازرگانی ایران موسسه ابرار را راه اندازی کرده ایم که به صورت جمعی در مواجهه با اتفاقات غیر قابل پیش بینی مانند سیل و زلزله برای کمک به آسیب دیدگان فعالیت می کند.باید تلاش کنیم تا توجه و عنایت به مفهوم مسئولیت اجتماعی به یک فرهنگ تبدیل شود و بنگاهها در بودجههای سالیانه خود درصد و رقمی را برای کمک به حرکتهای اجتماعی در نظر بگیرند».
مهم ترین موانع تحقق مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی را در ایران چه می دانید؟
هنوز دولت ها به صورت عملی بخش خصوصی را به رسمیت نشناختند و به بازی نگرفته اند.دولت ها با دخالت ها و بخشنامه ها و دستور العمل هایی که صادر می کنند بخش خصوصی را در عمل انجام شده قرار می دهند.اگر قانون بهبود محیط کسب و کار که بزرگ ترین همکاری بخش خصوصی با دولت های خواهد بود به رسمیت شناخته شود در عمل ما با حاکمیت شرکتی که در همه جای دنیا به عنوان یک رویکرد پذیرفته شده نزدیک شویم.انتظار ما این است که دولت ها تنها در زمان تنگنا و گرفتاری از بخش خصوصی کمک نخواهند و همواره به بخش خصوصی به عنوان یک بازوی محرک برای گام برداشتن به جلو نگاه کنند.دولت باید با بخش خصوصی به عنوان بخشی از اداره کنندگان جامعه برخورد کند و امکان برنامه ریزی های بلند مدت را به بخش خصوصی بدهند.بنده امیدوارم روزی برسد که شاهد آن باشیم بنگاههای اقتصادی درصدی از بودجه سالیانهشان را به تحقق مفهموم مسئولیت اجتماعی در جامعه اختصاص میدهند. کودکان خیابانی، زنان بیسرپرست، بیماران و معلولان ذهنی و جسمی اقشاری از جامعه ما هستند که باید در موضوع مسئولیت اجتماعی به آنها توجه شود تا اگر در آینده دولت با مشکلات تأمین یا کسر بودجه مواجه شد، با سونامی مشکلات این گروه از جامعه روبرو نشویم.
