حذف «توسعه پایدار» از ساختار صنعت آب، تصمیمی که باید درباره آن پاسخ داده شود

اختصاصی رسانه مسئولیت اجتماعی: در شرایطی که ایران با یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های آبی تاریخ خود مواجه است، فرونشست زمین در بسیاری از استان‌ها به مرز هشدار رسیده، منابع آب زیرزمینی در وضعیت بحرانی قرار دارند و شهرهایی مانند تهران روزهای سخت تنش آبی را سپری می‌کنند، انتظار می‌رود وزارت نیرو بیش از هر زمان دیگری رویکرد توسعه پایدار، تاب‌آوری و مسئولیت اجتماعی را تقویت کند.

اما آنچه در عمل رخ داده، درست در نقطه مقابل این انتظار قرار دارد.

بر اساس اطلاعات ارائه شده به رسانه مسئولیت اجتماعی csr، وزارت نیرو با مشورت مشاور اجتماعی این وزارتخانه دفتر توسعه پایدار آب و فاضلاب را از چارت سازمانی حذف کرده است.

حذف یا انحلال دفتر توسعه پایدار در ساختار شرکت‌های آب و فاضلاب، یکی از بحث‌برانگیزترین تصمیمات مدیریتی سال‌های اخیر در این وزارتخانه محسوب می‌شود. تصمیمی که پرسش‌های جدی درباره نگاه مدیریتی حاکم بر وزارت نیرو ایجاد کرده است.

توسعه پایدار؛ نخستین قربانی مدیریت غیرتخصصی؟

منتقدان معتقدند این تصمیم در دوره مسئولیت مشاور اجتماعی وزیر نیرو شکل گرفته است. فردی که به اعتقاد بسیاری از مدیران باسابقه صنعت آب، فاقد تجربه اجرایی مؤثر در بدنه عملیاتی آب و برق بوده و همین موضوع موجب شده درک دقیقی از جایگاه توسعه پایدار در مدیریت منابع آب وجود نداشته باشد.

اگر این ارزیابی درست باشد، نتیجه آن امروز کاملاً قابل مشاهده است. حذف یکی از معدود ساختارهایی که وظیفه داشت میان مدیریت منابع آب، حفاظت از محیط‌زیست، مسئولیت اجتماعی، مشارکت ذی‌نفعان و توسعه پایدار ارتباط برقرار کند.

حذف یک دفتر؛ حذف یک تفکر

دفتر توسعه پایدار صرفاً یک واحد اداری نبود؛ بلکه نماد ورود نگاه آینده‌نگر به صنعت آب کشور محسوب می‌شد.

امروز در حالی که جهان بر اساس اهداف توسعه پایدار سازمان ملل، استانداردهای ESG و گزارشگری پایداری حرکت می‌کند، حذف چنین ساختاری این پیام را مخابره می‌کند که توسعه پایدار دیگر اولویت مدیریتی نیست.

این اتفاق زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که وزارت نیرو همواره در سخنرانی‌ها از حفاظت از منابع آب، مشارکت اجتماعی، تاب‌آوری و حکمرانی پایدار سخن گفته است. اما در عمل یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقق همین اهداف از ساختار سازمانی کنار گذاشته شده است.

پرسش‌هایی که وزیر نیرو باید پاسخ دهد

افکار عمومی و کارشناسان حق دارند بدانند:

مبنای کارشناسی حذف دفتر توسعه پایدار چه بوده است؟

چه مطالعه‌ای نشان داده حذف این ساختار به بهبود عملکرد صنعت آب منجر می‌شود؟

مسئولیت پیامدهای این تصمیم بر عهده چه کسی است؟

آیا ارزیابی مستقلی از آثار این تصمیم انجام شده است؟

چرا در اوج بحران آب، ساختارهای مرتبط با توسعه پایدار تضعیف شده‌اند؟

مسئولیت مشاور اجتماعی؛ خروجی چه بوده است؟

هر مشاور عالی باید با شاخص‌های قابل اندازه‌گیری ارزیابی شود.

اکنون این پرسش جدی مطرح است که در طول دوره فعالیت مشاور اجتماعی وزیر نیرو، چه دستاورد مشخص، ماندگار و قابل ارزیابی در حوزه مسئولیت اجتماعی، توسعه پایدار، مشارکت ذی‌نفعان، گزارشگری پایداری یا حکمرانی اجتماعی در صنعت آب و برق ایجاد شده است؟

اگر پاسخ روشنی برای این پرسش وجود ندارد، طبیعی است که عملکرد این حوزه مورد نقد قرار گیرد.

مدیریت در وزارتخانه‌ای که مسئول امنیت آب و انرژی کشور است، بیش از هر چیز نیازمند تجربه، شناخت میدانی، توان سیاست‌گذاری و درک عمیق از پیچیدگی‌های صنعت آب و برق است. چنین مسئولیتی را نمی‌توان صرفاً با سوابق آموزشی یا دانشگاهی سنجید.

توسعه پایدار حذف نمی‌شود؛ فقط بحران‌ها عمیق‌تر می‌شوند

واقعیت آن است که حذف عنوان «توسعه پایدار» از نمودار سازمانی، بحران آب را حذف نمی‌کند؛ فرونشست زمین متوقف نمی‌شود؛ تعارضات اجتماعی کاهش نمی‌یابد و اعتماد عمومی نیز تقویت نخواهد شد.

برعکس، این تصمیم می‌تواند نشانه‌ای از فاصله گرفتن وزارت نیرو از الگوهای نوین حکمرانی و مدیریت پایدار تلقی شود. الگویی که امروز در بسیاری از کشورهای جهان به یکی از ارکان اصلی مدیریت منابع آب تبدیل شده است.

سخن پایانی

وزارت نیرو امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازگرداندن نگاه توسعه پایدار به متن تصمیم‌گیری‌های خود است، نه حذف آن از ساختار سازمانی.

جامعه کارشناسی انتظار دارد وزیر نیرو درباره چرایی این تصمیم، نقش مشاور اجتماعی در اتخاذ آن و برنامه وزارتخانه برای احیای جایگاه توسعه پایدار، شفاف و مستند پاسخ دهد.